کتابها ‹ دیدگاهها - جلد دوم ‹ بخش ۱
دیدگاهها - جلد دوم
بخش ۱ از ۱۲جلد دوم) پیامها، نظریه ها و مصاحبه های فقیه عالیقدر حضرت آیتالله العظمی منتظری
(پیامها، نظریه ها و مصاحبه های فقیه عالیقدر) تاریخ انتشار: بهار ۱۳۸۵ نوبت چاپ اوّل قیمت: ۵۰۰۰ تومان دفتر حضرت آیتالله العظمی منتظری، قم، خیابان شهید محمد منتظری، کوچه شماره ۱۲ تلفن: ۱۴ - ۷۷۴۰۰۱۱ * فاکس: ۷۷۴۰۰۱۵ سایت اینترنتی WWW.AMONTAZERI . COM
انسانها به هر اندازه بزرگتر و کمال یافته تر باشند، در جامعه تنهاتر میشوند؛ بر همین اساس میتوان غربت علی الان را چه در دوران حیاتش و چه در میان شیفتگان آینده اش گمانه زد، و البته هرچه این غربت بیشتر بار مسئولیت آنان نسبت ۶ به جامعه سنگین تر میگردد، مسئولیتی که از تنهایی برمی خیزد.
مقدمه فهرست مطالب) ۲۳ ۱ - متن نامۀ حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له آیا حکومت و ریاست بر مردم بدون رضایت ایشان مردود است؟ ۲۵ ۲۶ ۲ - متن سؤالات حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له .. ۲۹ فقه و فقیه و ولایت فقیه و عبارت تعیین مصداق شأن فقیه نیست». پاسخ به سؤالی در رابطه با احتمال حمله نظامی آمریکا به عراق . ۳۱ ۳۳ ۴ پاسخ به پرسشهایی پیرامون شبیه سازی انسان و شرایط لغو یا تبدیل احکام اولیه اسلام -۵- گفتگوی تاریخی با رادیو بی بی سی (ساعاتی قبل از رفع حصر . گزارش رفع حصر (۱) لزوم توجه به شعارها و اهداف اولیه انقلاب رد نظارت استصوابی انتقاد از برخی ارگانهای غیرقانونی اهمیت شوراها گزارش رفع حصر (۲) اعتباری بودن و بی ارزش بودن مناصب دنیوی اهمیت خدمت به خلق خدا گزارش رفع حصر (۳) مبحث تقیه ۹ - گزارش رفع حصر (۴) ۳۵ ۳۷ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۷ ۴۷ ۴۷ ۴۹ ۴۹ ۵۱ ۱۰ - گزارش رفع حصر (۵) - دیدار شاخه جوانان جبهۀ مشارکت ایران اسلامی .. ۵۳ امربه معروف و نهی از منکر و بی تفاوت نبودن نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی. ۵۴ لزوم تحزب سیاسی
استقبال از انتقادات سازنده اعتقاد به ولایت فقیه وظایف شورای نگهبان ۵۷ ۵۷ ۵۹ ۱۱ - گزارش رفع حصر (۶) - دیدار جمعی از روحانیون و افرادی که به دلیل فعالیتهای سیاسی زندانی شده بودند مقام صابران.. مبحث تقیه اهمیت تحصیل و علم اندوزی . رعایت تقوای الهی در فعالیتهای سیاسی ۱۲ دیدار اعضای کمیسیون حقوق بشر اسلامی سفارش به استقامت و پشتکار در دفاع از حقوق شهروندان اظهار نگرانی از محاکمات سیاسی حق اظهار نظر برای همه تأکید بر شعارهای اولیه انقلاب انتقاد از نهادهای فراقانونی دنیای امروز دنیای رسانه هاست لزوم هم اندیشی علمای دین با نهادهای مربوط به حقوق بشر ۶۲ ۶۲ ۶۲ ۶۳ ۶۴ ۶۵ ۶۵ ۶۶ ۶۶ ۶۷ ۶۷ ۶۸ ۶۸ ۱۳ پاسخ به سؤال یک خبرنگار، هنگام شرکت در انتخابات دومین دورهٔ شوراهای اسلامی شهر و روستا ۱۴ - گزارش رفع حصر (۷) ۱۵ - پاسخ به برخی پرسشهای اعتقادی و سیاسی حق اظهار نظر برای همه محارب و برانداز کیست؟ آیا اسلام با قدرت شمشیر وارد ایران شد؟ آیا حجاب در اسلام اجباری است؟ آیا فروع دین اجباری است؟ . معنای عصمت ۷۰ ۷۲ ۷۴ VV VV VV VɅ VA
فهرست مطالب چه کسانی وارد بهشت میشوند؟ ازدواج با اهل کتاب و حکم ذبیحۀ آنان. معنای تقلید حق طلاق مشروعیت رهبر ملاک بلوغ دختر ازدواج غیر دائم اعتقاد به چشم زخم زندان و زندانی سیاسی از دید .اسلام سنگسار در اسلام آیا در اسلام شکنجه مفهومی دارد؟ موسیقی در اسلام آیا در اسلام ترور داریم؟ حکم ارتداد. اجرای حد در بلاد غیر مسلمان. ۱۶ - پیام در مورد تهاجم آمریکا و انگلستان به عراق ۱۷ - دیدار انجمن دفاع از آزادی مطبوعات ایران جراید و رسانه ها ارگان مردم هستند نه ارگان حکومتها سانسور و خودسانسوری عامل اصلی در عدم استقلال جراید است انتقاد شاه بیت آزادی مطبوعات است در مسأله انتقاد افراد خطوط قرمز محسوب نمیشوند سفارش روزنامه نگاران به صبر و استقامت لزوم مطالعه و بررسی جراید برای همه. طرح اشکالات به آموزه های دینی اختناق و سانسور موجب عقب ماندگی کشور و جامعه می.شود بنای اسلام بر دموکراسی و حکومت مردمی است ۱۸ تشکر از پزشکان بیمارستان مرکز قلب تهران
۱۹ دیدار آقایان دکتر سیدهاشم آقاجری، احمد قابل، عمادالدین باقی و علی مزروعی نماینده مجلس و رئیس انجمن صنفی مطبوعات ... اظهار تأسف از انحصار طلبیها عفو و گذشت نسبت به مخالفین و مشورت با آنان زمینه ساز وفاق ملی ملاک ارتداد قصد انهدام اصل اسلام است نارضایتی مردم باعث بهانه و طمع دول خارجی میشود ۲۰ دیدار شاخه جوانان جبهۀ مشارکت شرق تهران لزوم علم اندوزی جوانان و دانشجویان در عین دخالت در امور سیاسی تقسیم بندی علوم اسلامی پاسخ به سؤالی در مورد جریان مک فارلین عدم نیاز به رفراندوم در مورد رابطهٔ ایران و آمریکا موضع ایشان پس از فتح خرمشهر توبه سیاسی رابطه ایران با انگلیس و اسرائیل ۱۰۱ ۱۰۲ ۱۰۲ ۱۰۳ ۱۰۴ ۱۰۵ ۱۰۵ ۱۰۵ ۱۰۷ ۱۰۷ ۱۰۸ ۱۰۹ ۱۰۹ ۲۱ دیدار جمعی از اعضای هیئت علمی دانشگاههای تربیت مدرس، تهران، علوم پزشکی تهران و امام حسین ان تسلیت سالروز شهادت آیتالله مطهری. ارزش علم و معلم و تعلیم بهادادن به اساتید و سختگیری نکردن نسبت به آنها مقام صابران لزوم تقویت مجلس نه تضعیف آن. آزادی مشروع مانع فرار مغزها. ۱۱۱ ۱۱۲ ۱۱۲ ۱۱۴ ۱۱۶ ۱۱۷ ۱۱۸ ۱۲۰ لزوم تشکل مردم عراق ۲۲ دیدار اعضای شورای عالی فراکسیون و دبیران استانهای حزب همبستگی . ۱۲۱ تحزب و تشکل وظیفه شرعی است حق انتقاد برای همه لزوم تمکین به رأی و نظر مردم و نمایندگان آنان ... ۲۳ - پاسخ به پرسشهای مجمع نمایندگان اهل سنت
فهرست مطالب ۲۴ - دیدار اعضای انجمن اسلامی دانشگاه صنعتی اصفهان مقصود از اصلاحات حق انتقاد برای همه تحمل نظرات مردم مانع طمع دشمنان بازداشتهای سیاسی از نظر اسلام معنا ندارد معنای سیاسی بودن دانشگاهها ۲۵ - پاسخ به سؤال دانشجویان پیرامون هجوم به خوابگاههای دانشجویی ۲۶ - دیدار اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تبریز حق اظهارنظر آزادانه برای همه معنای جمهوری اسلامی در اسلام زندانی سیاسی نداریم پشتوانه قوی مردمی مانع از تجاوز بیگانگان مفسران دین محدود در چند نفر خاص نیستند ۱۲۸ ۱۲۸ ۱۲۹ ۱۳۰ ۱۳۱ ۱۳۱ ۱۳۳ ۱۳۵ ۱۳۵ ۱۳۶ ۱۳۷ ۱۳۷ ۱۳۷ ۲۷ دیدار جمعی از دانشجویان دانشگاه شهید رجایی تهران و جمعی از فعالان سیاسی صومعه سرا و فومنات استان گیلان تفسیر سورۂ عصر مسئولیت انسانها در قبال مسائل اجتماعی پاسخ به سؤالی مبنی بر علت اصلی برکناری ایشان از قائم مقامی رهبری نظریه ولایت مطلقه فقیه. دخالت شورای نگهبان در انتخابات راهکار جهت فعالیتهای سیاسی ۱۳۹ ۱۳۹ ۱۴۱ ۱۴۱ ۱۴۲ ۱۴۲ ۱۴۳ ۱۴۳ سفارش به علم اندوزی ۲۸ - دیدار خانواده دانشجویان زندانی و اعضای انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی حق اظهار نظر برای همه ۱۴۴ ۱۴۴ صَلَّی اللهُ عَلَیَّه بازداشت های سیاسی مطابق با سیره پیامبر والله وا نیست با گلایه از تشعب و اختلاف در دفتر تحکیم وحدت احساس آرامش زندانیان سیاسی از عمل به وظیفه خویش
۲۹ پیام تسلیت به مناسبت شهادت آیتالله سید محمد باقر حکیم ۳۰ مشروح بیانات در سیزدهم رجب ۱۴۲۴ ق سالروز ولادت با سعادت مولا امیرالمؤمنین حضرت للعالم الان . سخنرانی سیزدهم رجب سال ۱۴۱۸ ق و پیامدهای آن. با زور و چماق نمیتوان از دین خدا محافظت کرد. سکوت در مقابل ظلم و ظالمین ۳۱ پاسخ به نامۀ شاخۀ جوانان جبههٔ مشارکت ایران اسلامی سفارش به علم اندوزی و تعهد داشتن . حق و حقیقت را معیار قرار دهید نه خواسته های گروهی را ۳۲- مصاحبه نشریه ژاپنی «یومیوری حوزه علمیه قم و نجف استقلال حوزههای علمیه نوع حکومت آینده عراق اصلاحات مطلوب. قانون اساسی و ولایت فقیه آینده روابط ایران و عراق انتقاد حق مردم است راه برون رفت از بن بست سیاسی و رابطه با آمریکا ۳۳ مشروح بیانات در شروع مجدد درس خارج فقه سفارش به استقلال حوزه های علمیه رعایت امور اخلاقی ۳۴- گفتگو با نشریه اسپانیایی ال «پایس و خبرگزاری «رویترز» وضعیت فعلی و آینده ایران راه برون رفت از وضعیت فعلی حمایت مردمی از حاکمیت. حکومت دینی نظارت استصوابی فعالیت های هسته ای ایران
فهرست مطالب وضعیت آینده عراق . احساس ایشان نسبت به آزادی و شروع مجدد تدریس ۳۵ - مصاحبه خبرنگار کانادایی آرمانهای اولیه انقلاب فعالیت های هسته ای ایران حکومت فردی و سلب آزادی افراد رابطه ایران با دنیای غرب سازش فلسطینی ها با اسرائیل ولایت فقیه آیا اصل انقلاب ایران صحیح بود؟ ۳۶ مصاحبه سردبیر و خبرنگار روزنامه واشنگتن پست بازداشت یک روزه فرزندان و اعضای دفتر ایشان فعالیت های هسته ای ایران آرمانهای اولیه انقلاب روابط ایران با غرب و آمریکا... تصویر ایرانیان از عراق پیاده شدن اهداف اساسی انقلاب پیام برای ملت آمریکا ۳۷ مصاحبه نشریه استرالیایی سیدنی مورنینگ «هرالد مشکل اساسی در ایران دولت در دولت است هدف از تأسیس جمهوری اسلامی نظارت استصوابی بازداشت ها و محاکمات سیاسی شورای استفتاء مراکز تصمیم گیری در ایران متعدد است. . ۱۷۵ ۱۷۶ ۱۷۷ ۱۷۷ ۱۷۸ ۱۷۹ ۱۷۹ ۱۸۰ ۱۸۰ ۱۸۱ ۱۸۲ ۱۸۲ ۱۸۳ ۱۸۴ ۱۸۵ ۱۸۶ ۱۸۷ ۱۸۷ ۱۸۹ ۱۸۹ ۱۹۰ ۱۹۱ ۱۹۱ ۱۹۲ ۱۹۲ ۳۸ پاسخ به سؤالات جمعی از فعالان سیاسی در مورد زندان و زندانی سیاسی ۱۹۴ صلاحیت شرعی قضات
اعمال فشار به زندانی و یا خانواده اش حق دفاع ۱۹۵ ۱۹۶ ۳۹ دیدار جمعی از اعضای سازمان دانش آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت) . ۱۹۷ بازنگری قانون اساسی ولایت مطلقه فقیه و قانون اساسی ۱۹۸ ۱۹۸ ۴۰ پاسخ به پرسش یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مورد مشکلات ساختاری ایران ۴۱ - مصاحبه روزنامه انگلیسی «گاردین» اهمیت احراز جایزه توسط خانم شیرین عبادی یک لحظه تاریخی از حوادث انقلاب آرمانها و شعارهای انقلاب و تحقق آنها بازنگری قانون اساسی نقش ایران در رابطه با آینده عراق همیشه صریح اللهجه بوده ام. حکومت فردی و انحصاری ثبات ندارد ۴۲ - پیام تسلیت به مناسبت زلزله غمبار شهرستان بم ۲۰۰ ۲۰۲ ۲۰۲ ۲۰۲ ۲۰۳ ۲۰۴ ۲۰۵ ۲۰۶ ۲۰۶ ۲۰۸ ۴۳ پاسخ به پرسش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در مورد وظیفه مسلمانان و دولتمردان در قبال ممانعت از رعایت حجاب بانوان مسلمان ۴۴ دیدار و مصاحبه هیئت تحریریه ماهنامه «نامه». اهداف اصلی انقلاب انحراف در مسیر انقلاب از دست دادن فرصتها ولایت فقیه. سازگاری جمهوریت و اسلامیت حقوق بشر از دیدگاه اسلام نقاط مثبت تحولات. نظارت استصوابی توسط شورای نگهبان ۴۵ - در مورد رد صلاحیت کاندیداهای مجلس شورای اسلامی
فهرست مطالب ۴۶ - مصاحبه خبرگزاری ژاپنی «کیودو» اصلاحات بازگشت به آرمانهای اولیه انقلاب است دستاوردهای انقلاب تغییر در آینده سیاسی اجتماعی ایران روابط ایران و آمریکا رابطه دین و حکومت مثبت ترین و منفی ترین اثر پیروزی انقلاب رفع حصر. ۴۷ - مصاحبۀ هفته نامه خبری اتریشی «ورلاگز گروپ هدف از تصویب اصل ۹۹ قانون اساسی آرمانها و شعارهای انقلاب و تحقق آنها ۴۸ مصاحبه روزنامه ژاپنی «یومیوری» شعارها و آرمانهای اولیه انقلاب ولایت مطلقه فقیه. تضاد در ساختار نظام رابطه دین و حکومت ولایت فقیه و حکومت مردمی تحصن نمایندگان مجلس شورای اسلامی فعالیتهای هسته ای ایران دهکده جهانی و جامعه دینی حکومت آینده عراق برکناری از مسئولیت ۴۹ نامه به فقها و حقوقدانان محترم شورای نگهبان ۵۰ گزارش دیدار سفیر کشور آلمان در ایران لزوم حمایت آلمان و دیگر کشورها از تشکیل کشور مستقل فلسطینی وحدت جهان اسلام و رابطه با دیگر کشورها موقعیت علمی نجف و قم
تشکیل حکومت در عراق ولایت مطلقه فقیه. ۵۱ - مصاحبه خبرنگار روزنامه ایتالیایی گریره دلایسرا هدف از تصویب اصل ۹۹ قانون اساسی نهادهای غیر قانونی وضعیت مطبوعات در ایران اصلاحات همان آرمانهای اولیه انقلاب است ولایت مطلقه فقیه. اعمال خشونت به نام اسلام ۵۲ - مصاحبه نشریه دانمارکی پلیتیکن مشروعیت رهبر از مردم است یا از دین؟ نقش عالمان دینی ۲۴۹ ۲۵۰ ۲۵۱ ۲۵۱ ۲۵۲ ۲۵۲ ۲۵۳ ۲۵۳ ۲۵۴ ۲۵۵ ۲۵۵ ۲۵۵ ۵۳ پاسخ به سؤال خبرگزاری ایلنا دربارۀ فلسفۀ نظارت شورای نگهبان بر انتخابات ۵۴ پاسخ به پرسشهای ارسال شده آرمانها و شعارهای انقلاب و تحقق آنها مردم باید سخن آخر را بگویند رابطه دین و حکومت ۵۵ دیدار نمایندگان متحصن و مستعفی مجلس ششم قانونی نبودن نظارت استصوابی استقامت. سفارش بر ۵۶ - مصاحبه خبرنگار روزنامه آلمانی «اشترن» هدف اصلی از تصویب اصل ۹۹ قانون اساسی جمهوریت و ولایت فقیه برکناری از مسئولیت حکومت آینده عراق کیفیت تدریس پس از رفع حصر ۲۵۸ ۲۶۰ ۲۶۰ ۲۶۱ ۲۶۲ ۲۶۳ ۲۶۴ ۲۶۴ ۲۶۶ ۲۶۶ ۲۶۷ ۲۶۸ ۲۶۸ ۲۶۹ ... تشکر از دولت آلمان به دلیل میانجیگری برای تبادل اسرای فلسطینی و اسرائیلی ۲۶۹
فهرست مطالب ۵۷ پاسخ به پرسشهای مجله فلوشیپ» چاپ نیویورک ولایت فقیه. حقوق بشر از دیدگاه اسلام اعمال خشونت به نام دین احقاق حقوق ملتهای مسلمان رشد و تعالی ادیان سازش فلسطینی ها با اسرائیل گفتگوی بین ادیان پیام برای مردم آمریکا ۵۸ - مصاحبه تلویزیونی شبکهٔ جهانی بی بی سی BBC WORLD آیا احساسات ضد آمریکایی در به وجود آمدن انقلاب دخیل بود؟ تسخیر سفارت آمریکا انقلاب یعنی تحوّل در روشهای گذشته کشور متعلق به همه مردم است چرا اتحاد تبدیل به افتراق شد؟ جنگ ایران و عراق صدور انقلاب به سایر کشورها رد صلاحیت کاندیداها توسط شورای نگهبان مصداق سلب آزادی است ۵۹ - مصاحبه خبرنگار نشریه «شیکاگو تریبون» ولایت فقیه. فلسفه ایجاد شورای نگهبان مسئولیت پس از پیروزی انقلاب برکناری از مسئولیت احساس ایشان در زمان تهاجم نیروهای حزب الله و نیز دوران بزرگترین اشتباه در موضع گیری -۶۰ پیام به مناسبت شهادت مظلومانه عزاداران حسینی در روز عاشورا ۶۱ پاسخ به تسلیت شهادت شیخ احمد یاسین رهبر حماس
۶۲ پاسخ به پرسشهای خبرنگار مجله تایم چاپ آمریکا حکومت آینده عراق گروه مقتدی صدر و جیش المهدی ۶۳ پاسخ به تسلیت شهادت عبدالعزیز رنتیسی رهبر حماس ۶۴ دیدار اعضای انجمن دفاع از آزادی مطبوعات دفاع از حقوق مردم لزوم آزادی فکر، عقیده و بیان مخالفان عقیدتی . لزوم وجود رسانه های آزاد و مستقل از دولتها تضاد در قانون اساسی شورای نگهبان و رد صلاحیتها ۲۹۷ ۲۹۷ ۲۹۸ ۲۹۹ ۳۰۱ ۳۰۱ ۳۰۲ ۳۰۳ ۳۰۳ ۳۰۴ ۶۵ - مصاحبه دکتر «وُدگ» خبرنگار آلمانی بخش غربی صدای آلمان و خانم «گارین» خبرنگار نشریه دویچه آلمان عواقب رد صلاحیتها توسط شورای نگهبان ولایت فقیه. اسلام دین رحمت و عطوفت است. رابطه دین و حکومت تطبیق اسلام با جامعه ۶۶ پاسخ به پرسشهایی پیرامون مجازاتهای اسلامی معیار ثابت یا متغیر بودن احکام شرع. اجرای حدی که در شرایط خاص موجب وهن اسلام است. آیا اجرای مجازاتها باید علنی باشد؟ عدم جواز استفاده از مجازات شدیدتر تعزیر نبایستی موجب هتک کرامت انسانی شود ۶۷ مصاحبه خبرنگار روابط بین الملل تلویزیون اتریش (ORF) ارتباط علمی حوزه قم با مراکز علمی دیگر کشورها ... حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف. آیا اسلامی که در ایران هست میتواند الگو واقع شود؟
فهرست مطالب ۱۹ تنظیم قانون اساسی دموکراسی در اسلام و دموکراسی در کشورهای غربی روگردانی نسل آینده از اسلام ۶۸ - مصاحبۀ هفته نامۀ پیک (روز چاپ کانادا رابطه اسلام و خشونت فلسفه حدود اسلامی تکلیف شرعی در مسائل سیاسی انتقاد و تذکر مخصوص طبقه خاص نیست فلسفه تشریع احکام.. ۶۹ پاسخ به پرسشی پیرامون مطلب مندرج در کتاب «تتمة الأعلام» «تتمةالأعلام» ۷۰ پاسخ به پرسشی پیرامون مطلبی در روزنامه کیهان - ۳۲۸ ۳۲۹ ۳۳۲ ۳۳۲ ۳۳۳ ۳۳۴ ۳۳۴ ۳۳۵ ۳۳۸ ۳۳۹ ۷۱ پاسخ به نامۀ حجة الاسلام والمسلمین سید محمد خاتمی رئیس جمهور - تحت عنوان «نامه ای برای فردا ۷۲ پاسخ به پرسشهای خبرنگار صدای آمریکا آیتالله سیستانی مقتدی صدر نقش ایران در سیاست عراق برقراری رابطهٔ ایران با آمریکا ۷۳ - پیام تسلیت به مناسبت شهادت آقای حاج داود کریمی ۷۴ - مصاحبه خبرنگار ایتالیایی رابطه اسلام با دیگر ادیان جایگاه خشونت در اسلام ارتباط سیاست با مذهب و عقل با شرع جایگاه زنان در اسلام و اشاره به مسأله ارث. ۷۵ مصاحبه خبرگزاری آسوشیتدپرس مسائل و مشکلات عراق . برخوردهای غیرانسانی و غیر منطقی گروههای فشار.
۷۶ - مصاحبه خبرنگار نشریه مصری الوطن العربی آرمانها و دستاوردهای انقلاب رعایت موازین اسلام و قانون اساسی صدور انقلاب . اسلام و تروریسم سوء مدیریت ۳۵۹ ۳۵۹ ۳۶۰ ۳۶۱ ۳۶۱ ۳۶۱ ۷۷ دیدار دبیرکل اعضای شورای مرکزی دبیران استانها و مسئولین شاخه های حزب مردم سالاری ۷۸ پاسخ به سؤالات رادیو «فردا پیرامون تشیع و مرجعیت دینی اساسی ترین مشکل در راه حاکم شدن اسلام واقعی ولایت فقیه و مرجعیت شیعه ۷۹- پیام به مناسبت درگذشت برادر مجاهد آقای ابو عمار یاسر عرفات ۳۶۳ ۳۶۶ ۳۶۸ ۳۶۹ ۳۷۲ ۸۰ پاسخ به پرسش بخش فارسی رادیو بی بی در مورد حجاب بانوان و اشتغال آنها. ۳۷۶ ۸۱ پاسخ به پرسش دانشجویان دانشگاه کلن آلمان در مورد برگزاری رفراندوم... ۳۷۸ ۳۷۹ ۳۸۱ ۸۲ پیام به حضرات آیات عظام و علمای اعلام نجف و کربلا ۸۳- پیام تسلیت به مناسبت درگذشت مرحوم حاج آقا مجتبی آیت ۸۴ پاسخ به پرسش بخش فارسی رادیو بی بی سی در مورد برگزاری رفراندوم و نظارت نهادهای بین المللی - ۸۵ ۳۸۲ پاسخ به سؤال خبرگزاری کار ایران (ایلنا) در خصوص تعیین سقف مهریه زنان . ۳۸۴ ۸۶ پاسخ به سؤالات خبرگزاری «رویترز» در مورد انتخابات آینده عراق ۳۸۷ روابط ایران و عراق نقش روحانیون در حکومت عراق حقوق شیعیان و سنّیها حوزه علمیه نجف و قم ۳۸۸ ۳۸۸ ۳۸۹ ۳۸۹ ۸۷ دیدار دبیرکل و اعضای نهضت آزادی ایران در دهمین سالگرد بزرگداشت مرحوم مهندس مهدی بازرگان ۳۹۰ ۸۸ پاسخ به پرسشی پیرامون حکم ارتداد
فهرست مطالب ۸۹ پاسخ به پرسش یکی از ایرانیان خارج از کشور پیرامون تفکیک رهبری دینی از رهبری سیاسی ۹۰ - پیام تسلیت به مناسبت حادثه ناگوار زلزله زرند کرمان ۹۱ - پاسخ به پرسشهای آقای دکتر نعمت احمدی اختلاف نظر در مباحث فقهی شناسایی موضوعات احکام ثانوی. لزوم بازنگری و اصلاح قانون مجازات اسلامی ۳۹۴ ۳۹۵ ۳۹۶ ۳۹۸ ۳۹۹ ۴۰۰ ۹۲ - پاسخ به پرسش بخش اینترنتی فارسی بی بی سی پیرامون مصادیق «قتل نفس» ۴۰۲ ۹۳ - پیام تسلیت به مناسبت درگذشت پاپ ژان پل دوّم رهبر مسیحیان کاتولیک.. ۴۰۴ ۹۴ - پاسخ به پرسشهای انجمن اسلامی دانشجویان فیزیک دانشگاه صنعتی اصفهان پیرامون اهمیت شورا از نظر اسلام و قانون اساسی ۴۰۶ ۴۰۹ ۹۵ - پاسخ به پرسشهای سایت امروز پیرامون دو رخداد سیاسی ۹۶ - پیام تسلیت به مناسبت چهلمین روز درگذشت مرحوم آیتالله آشتیانی ۴۱۱ ۹۷ - پیام به مناسبت حمله وحشیانه حکومت یمن به شیعیان ۹۸ - مصاحبه دبیر خبرگزاری «رویترز». انتخابات ریاست جمهوری اختیارات رئیس جمهور در قانون اساسی دخالتهای آمریکا در کشورهای اسلامی و عراق. تقسیم قدرت در عراق رابطه ایران با آمریکا. ۴۱۳ ۴۱۵ ۴۱۵ ۴۱۶ ۴۱۷ ۴۱۹ ۴۱۹ ۹۹ پاسخ به پرسشی پیرامون جبهه دموکراسی خواهی و حقوق بشر و انتخابات ... ۴۲۰ ۱ - پیام به مناسبت پایان نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ۱۰۱ - پیام در رابطه با انفجارات لندن ۱۰۲ نامه به آقای اکبر گنجی جهت پایان دادن به اعتصاب غذا در زندان
..........
۴۲۲ ۴۳۳ ۴۳۶ ۱۰۳ اظهار تأسف نسبت به برخورد با بیت مرحوم آیتالله العظمی شیرازی .. ۴۳۷ - ۱۰۴ - پیام به مناسبت حادثه دلخراش کاظمین ۱۰۵ - نامه خطاب به همسر آقای اکبر گنجی
۱۰۶ - پاسخ به سؤالات سایت روز اصول انقلاب نیروهای طرفدار انقلاب اوّلین انحراف در اصول انقلاب دستاوردهای انقلاب جریان واپسگرا و تحجّر پرونده هسته ای ایران حقوق بشر در ایران وظایف مسلمانان . اصلاح قانون اساسی لازمترین کار اصلاحی رابطه ملت و مذهب . ۱۰۷ پیام به ملت عراق به مناسبت انتخابات پارلمان ملی آن کشور - ۱۰۸ - مصاحبه خبرنگار هفته نامه «نیوزویک» شعارها و آرمانهای اولیه انقلاب بحران مشروعیت آیا حکومت اسلام و ولایت فقیه با جمهوریت قابل جمع اشتباهات مسئولین و لزوم تجدید نظر اعدام مجاهدین خلق و کمونیستها. بحران انرژی هسته ای رابطهٔ ایران با آمریکا کشتار یهودیها سفارش بر خبر رسانی صحیح ۱۰۹ مصاحبه خبرنگار کانال سه تلویزیون ایتالیا لزوم توجه به شعارها و اهداف اولیه انقلاب آیا مسئولین انتقاد پذیرند؟ همیشه طالب حق باشید و منعکس کننده واقعیتها. است؟ . ۴۴۲ ۴۴۲ ۴۴۳ ۴۴۴ ۴۴۵ ۴۴۶ ۴۴۶ ۴۴۷ ۴۴۷ ۴۴۷ ۴۴۸ .... ۴۴۹ ۴۵۱ ۴۵۱ ۴۵۴ ۴۵۵ ۴۵۷ ۴۵۸ ۴۵۹ ۴۶۰ ۴۶۱ ۴۶۲ ۴۶۳ ۴۶۳ ۴۶۴ ۴۶۷ ۱۱۰ - دیدار اعضای نهضت آزادی ایران و جمعی از دوستان مرحوم مهندس مهدی بازرگان
مقدمه بسمه تعالی همواره و در هر عصر و زمانی شماری از نام آوران تاریخ در حجاب شهرتشان پنهان بوده و شخصیت ممتاز و صفات کم بدیلشان محجوب و ناشناخته باقی مانده است؛ و اما شماری دیگر در هیاهوی سیاست و آشفته بازار قدرت، هدف تیرهای زهرآلود تحریف و تزویر قرار گرفته، شیفتگان قدرت حقگویی و عدالت خواهی آنان را برنتابیده و در حذف یا مخدوش ساختن چهرهٔ آنان تلاش کرده اند. مرجع آزادی خواه و مظلوم، شیعه حضرت آیتالله العظمی منتظری را میتوان در زمرۀ هر دو گروه فوق دانست. عده ای به شناختِ فی الجمله و آشنایی با نام او اکتفا میکنند و گمان دارند بالجمله به او دست یافته اند؛ و برخی در گردبادِ سهمگین تهمت و فریب و آسمان تیره تحریف بیراهه را راه تصوّر کرده یا دچار سرگردانی و حیرت شده و توقف کرده اند. آری؛ شخصیت، احوال، افکار و آثار منتظری در غبار تحریف و در پردهٔ شهرتش مستور گشته است و به راستی میتوان او را «آشنای غریب» نام نهاد. مجموعۀ حاضر تلاشی است ناچیز در معرفی و عرضه اندیشۀ او، تا روزنه ای باشد برای آنان که در میان لایه های تاریک تحریف و تسویل در جستجوی حقیقت اند. جلد نخست این کتاب به پیامها و نظریات منتشره معظم له در زمان حصر غیرقانونی و ناجوانمردانه اختصاص داشته است و این مجلّد به سه سال زمان
پس از حصر مربوط میشود؛ هرچند پنج عنوان نخست جلد دوم نیز در زمان صادر و به آن تاریخ مرتبط میگردد. همانگونه که در عنوان هر دو جلد تصریح شده مجموعه گردآمده به پیامها و نظریات و مصاحبه های منتشره فقیه عالیقدر اختصاص دارد و از آنچه انتشار نیافته صرف نظر شده است؛ و لازم به ذکر است که برخی مطالب هم با توجه به اقتضائات زمان و دیگر علل به صورت خلاصه آمده و بعضاً تلطیف گردیده است. تکرار برخی از نقطه نظرات - چنانکه در مقدمهٔ جلد اوّل نیز اشاره شده است بیانگر اهمیت آن موارد و تأکید آیتالله العظمی منتظری بر آنهاست و یا از تکرار پرسشهای مشابه توسط افراد مختلف نشأت گرفته است. مطالب مندرج در کتاب چنانکه قبلاً به صورت موردی انتشار یافته اند بی کمی و فزونی آورده شده و فقط در مواردی تیترهایی برای تسهیل بهره برداری خوانندگان عزیز افزوده شده که آنها را داخل کروشه [ ] نهاده ایم. همچنین برخی از دیدارها و نقطه نظراتِ ارائه شده پس از رفع حصر که در قالب «گزارش رفع حصر» از سوی دفتر معظم له انتشار یافته، در همان شکل و محتوای انتشار یافته ارائه گردیده است؛ اگر چه آگاهان به خوبی واقف اند که رفع حصر فقیه عالیقدر علی رغم گذشت سه سال از آن به شکلی ناقص تحقق پذیرفته و هنوز هم برخی از تضییقات نسبت به ایشان ادامه دارد و حسینیه و برخی مراکز وابسته به ایشان در توقیف به سر میبرند. امید آن که روزی عدالت آزادی و امنیت جهان را فرا گیرد و عدالت گستر حقیقی با ظهور خود بشریت را به هدایت و سعادت دنیا و آخرت رهنمون گردد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته بهار ۱۳۸۵
متن نامه حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له ۱۳۸۱/۸/۲۰ بسمه تعالی محضر مبارک شیخنا الاستاد فقیه مجاهد حضرت آیتالله العظمی منتظری دام ظله سلام علیکم خبر کسالت آن عالم ربانی باعث نگرانی شد. سلامتی عاجل، توفیق روزافزون و مزید عزت آن وجود شریف را از خدای بزرگ خواستارم میلاد مسعود مهدی موعود (عج) را تبریک و تهنیت عرض میکنم ظلمی که در این دو دهه بویژه در پنج سال حصر خلاف شرع (که متأسفانه هنوز ادامه دارد آن هم از سوی مدعیان نیابت ولی عصر (عج) بر آن ناصح مشفق روا شده است نیاز به آن منجی نهایی و عدالت گستر آخرین را بیشتر عیان میکند. بی شک اگر حاکمیتی رویهٔ ظالمانه با مردم خود بویژه عالمان منتقد در پیش گیرد قبل از هر چیز سند عدم مشروعیت خود را امضاء کرده است. ضمن تشکر از دست نوشته کریمانه مبعث موقع را مغتنم شمرده نظر شریفتان را درباره سند، ابعاد، لوازم و فروعات قاعده فقهی من تأمر الناس بغیر رضاهم» که جناب ابن فهد حلی له اواخر کتاب الرسائل العشر قاطعانه به آن تمسک کرده و حکومت و ریاست بر مردم را بدون رضایت ایشان مردود شمرده است جویا میشوم بیشک آرای آن فقیه فرزانه به عنوان یکی از پیشگامان مردم سالاری دینی در تشریح بیشتر این نظریه همچون گذشته راهگشا خواهد بود. امیدوارم در این ایام پربرکت شاگرد کوچکتان را از دعای خیر فراموش نفرمایید. عزت عالی مستدام باد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۲۸ مهر ۱۳۸۱ - شعبان ۱۴۲۳ کمبریج - محسن کدیور
@ بسمه تعالی [آیا حکومت و ریاست بر مردم بدون رضایت ایشان مردود است؟] السلام علیکم از این که در اثر کسالت شدید و وجود استفتائات فوری در پاسخ به پرسش جنابعالی تأخیر رخ داد معذرت میخواهم همانگونه که اشاره کرده اید مرحوم ابن فهد حلی در مسأله ۹ از رسالهٔ ۹ کتاب الرسائل العشر فرموده اند: الاولی: لا یجوز التأمرّ علی جماعة بغیر رضاهم، إلّا أن یولّیه المعصوم، و مع عدم ذلک لا ز قطعاً. الثانیة: إذا رأی الانسان أنّ التأمر علیهم فیه مصلحة لهم، لکنه یحتاج مع ذلک إلی الضرب والشتم و أخذ بعض الأموال و فیه ترفیه علیهم أکثر مما یأخذ منهم، والضرر العائد إلیهم بترک هذه التولیة أکثر من الضرب و مما یأخذ منهم لا یجوز اعتماد ذلک... و ترک ذلک أولی.» اما مسألۀ اولی پس ظاهراً اشکالی در آن نیست؛ زیرا مشروعیت امارت و حکومت یجوز یا به جعل معصوم است و یا به قرارداد بین والی و رعیت که از آن به بیعت تعبیر شده است؛ و صحت قرارداد تابع رضایت طرفین عقد است و ادله وجوب وفای به عقود و عهود بر لزوم عمل به آن بر حسب خصوصیات مذکوره در عقد و از جمله مدت و حدود اختیارات دلالت دارند و از اخبار کثیره استفاده میشود که تعیین والی و بیعت با او بر عهده مردم است در این رابطه میتوان به فصل ۴ از باب ۵ دراسات فی ولایة الفقیه، ص ۴۹۳ جلد اوّل مراجعه نمود. از جمله طبری از محمد بن حنفیه از امیرالمؤمنین الان نقل میکند: «فإنّ بیعتی لا تکون خفیّة ولا تکون إلا عن رضی المسلمین» (ص (۵۰۴) و برحسب نقل کامل ابن اثیر، آن حضرت در روز بیعت با ایشان در بالای منبر فرمودند: «أیها الناس عن ملأ و اذن إنّ هذا أمرکم لیس لأحد فیه حق إلّا من أمرتم...». (ص ۵۰۵) و از صحیحهٔ زراره استفاده میشود که تعیین والی واجد شرایط از وظایف مسلمین است و از احکام تکلیفی آنان میباشد در جلد اوّل وسائل الشیعة اوّلین
متن نامۀ حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له TV حدیث کتاب: عن زرارة عن أبی جعفر علا قال: «بنی الإسلام علی خمسة اشیاء: علی الصلاة والزکاة والحج و الصوم والولایة قال زرارة: فقلت: و أیّ شیء من ذلک أفضل؟ فقال: «الولایة
أفضل، لأنّها مفتاحهن والوالی هو الدلیل علیهن .......... پیداست که این حدیث در مقام بیان
امور اعتقادی اسلام نیست و گرنه متعرّض توحید و نبوّت و معاد میشد، مقصود بیان احکام اجرایی و عملی اسلام است. و مقصود از ولایت تعیین حاکمیتی است که کلید سایر احکام است و کلمه «والی بر این امر دلالت دارد. منتها با وجود معصومین تعیین و اطاعت از آنان متعین است، چون آنان واجد شرایط لازمه میباشند. است و در اخبار مستفیضه از امامی که أمّ قوماً و هم له کارهون» مذمت شده است؛ و هرچند در برخی از آنها به امام جماعت تصریح شده است (وسائل، باب ۲۷ جماعت) ولی اوّلاً در برخی از آنها مطلق است و ثانیاً هنگامی که در امام جماعت به رضایت قوم اهمیت داده شده طبعاً در امام مطلق که در همه شئون میخواهند از او پیروی کنند بیشتر اهمیت دارد. و بالاخره فرموده مرحوم ابن فهد در قسمت اوّلی صحیح ولی در قسمت ثانیه قابل خدشه است. اگر فرض کردیم مردم به وظیفه خویش در تعیین حاکم واجد شرایط عمل نکردند و بی تفاوت شدند و جامعه مسلمین گرفتار هرج و مرج شد و جان و مال و ناموس و کیان مسلمین مورد هجوم یا در معرض خطر کلی قرار گرفت و کسانی باشند که توان ایجاد نظم و حکومت عادلانه را داشته باشند در این صورت نمیتوانیم بگوییم «ترکه اولی؛ بلکه به حکم عقل مستفاد از مذاق شرع واجب است که به مقدار لزوم و ضرورت به حسب شرایط زمانی و مکانی کسانی که قادرند متصدی امر حاکمیت گردند. آقایان در مثل امور صغار و مجانین و غیاب، تصدی من به الکفایة را لازم میدانند و میگویند میدانیم شرع به ترک آنها راضی نیست، آیا اینگونه امور جزئی را شرع به اهمال آنها راضی نیست ولی در امور مهمه ضروریه ترک تصدی آنها اولی است؟!
پس در درجهٔ اوّل بر فقهای توانمند و در درجهٔ بعد عدول مؤمنین و در درجه سوم فسّاق مؤمنین واجب است متصدی حاکمیت گردند؛ هر چند مردم راضی نباشند و به سقوط خود راضی باشند؛ و این امر یک تکلیف است البته به مقدار لزوم و ضرورت. ضمناً شتم هیچگاه در حکومت محتاج الیه نمیباشد؛ و در موارد تزاحم ملاکات و احکام به حکم عقل اهم بر مهم مقدم است. میدانید که تفصیل این قبیل مسائل در نامه نمیگنجد و برای جنابعالی یک اشاره کافی است. إن شاء الله سالم و موفق باشید و بتوانید در هر حال به اسلام و مسلمین و مظلومین خدمت کنید، و در این ماه رحمت و برکت از جنابعالی ملتمس دعای خیر میباشم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۵ رمضان المبارک ۱۴۲۳ - ۱۳۸۱/۸/۲۰ قم المقدسة - محصوراً فی الدار - حسینعلی منتظری
متن سؤالات حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له ۱۳۸۱/۸/۲۹ بسمه تعالی) محضر مبارک شیخنا الاستاد آیتالله العظمی منتظری دام ظله العالی سلام علیکم بما صبرتم فنعم عقبی الدار. در این ماه پر برکت از خدای بزرگ سلامت، توفیق و مزید عزت آن وجود شریف را مسألت دارم. بی شک آغاز ششمین سال حصر ظالمانه آن عالم ربانی سند دیگری بر سوء تدبیر حکام عدالت ستیز است. با اینکه هنوز توفیق رؤیت پاسخ سؤالات قبلی نصیب نشده است با مشاهده پاسخ اخیر حضرت استاد به یکی از استفتائات مناسب دیدم سؤالاتی که از مدتها قبل در ذهنم جوانه زده مطرح کنم تا اگر مصلحت دانستید ارائه طریق بفرمایید. به نظر میرسد سؤالات ذیل سؤال بسیاری از علاقه مندان و مقلدان حضرتعالی باشد. پیشاپیش از تصدیع عذر میخواهم. والامر الیکم. پرسیده اند آیا رژیم کنونی ولایت فقیه را از مصادیق حکومت جائر میدانید؟ پاسخ فرموده اید: تعیین مصداق شأن فقیه نیست. ۸۱/۸/۲۰ ۱ - آیا قواعد فقهی از قبیل تعیین مصداق شأن فقیه نیست» یا «تطبیق کبریات بر صغریات خارج از وظایف مجتهد است» یا تقلید در موضوعات غیر مستنبطه شرعیه مجاز نیست» عموم و اطلاق دارند یا احیاناً قابل تخصیص و تقیید هستند؟ ۲ با توجه به اینکه ولایت فقیه در حوزه عمومی (اعم از انتصابی یا انتخابی و اعم از مطلقه و مقیده) متوقف بر تعیین مصداق و تطبیق کبری بر صغری در سیاست است، چگونه میتوان هم به قواعد فوق و هم به ولایت فقیه معتقد بود؟ و هل هذا الا التناقض؟ از آنجا که در قضاوت همانند ولایت که منحصراً شأن فقیه دانسته شده انشای حکم دقیقاً
مبتنی بر تطبیق حکم بر موضوع و تعیین مصداق است چگونه قضاوت فقیه با قواعد فوق جمع میشود؟ ۴- اگر تعیین مصداق شأن فقیه نیست لذا سیاست ورزی فقیه که شامل تطبیق احکام کلی بر مصادیق مشخص است) نیز ناشی از فقاهت او نیست فقه معرفت الاحکام است و بخش معظم سیاست معرفت الموضوعات والمصادیق. و آیا این معنایش لزوم جدایی فقه از سیاست نیست؟ ۵- با توجه به اینکه پیش از انقلاب فقهای عظام از جمله حضرتعالی شاه را به عنوان مصداق ولایت جائر تعیین میفرمودید، آیا در آن زمان قاعده فوق قابل تمسک نبود؟ ۶ آیا اگر در جامعه ای اعمال جور شد و تجاوز به حقوق مردم به رویه حکومت تبدیل گشت، آیا مقدمه نهی از منکر تعیین مصداق ولایت جائر نیست؟ و آیا وظیفه عالمان دین از جمله فقهای عظام در فریضه امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت به ائمه مسلمین سنگین تر از دیگر مکلفان نیست؟ آیا میتوان به بهانه اینکه تعیین مصداق شأن فقیه نیست از زیر بار تکلیف (ولو به عنوان یک مکلف و نه از باب فقاهت) شانه خالی کرد؟ ۷- راستی حضرت استاد (اعلی الله کلمته) در سخنرانی ۱۳ رجب سال ۷۶ کاری جز این کردند؟ آیا نظر مبارک ایشان تبدل یافته است؟ محرومیت اجباری خیل شاگردان از جلسه پربار درس حضرتعالی مرا بر آن میدارد که برای رفع اشکالات علمی اینگونه مصدع اوقات شریف شوم امیدوارم این جسارت را بر من ببخشایید و با پاسخهای مستدل خویش همچون گذشته عطش علمی علاقه مندان را سیراب فرمایید. عزّت عالی مستدام باد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳ رمضان ۱۳۸۱/۸/۲۷ کمبریج - شاگرد کوچکتان: محسن کدیور
متن سؤالات حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور و پاسخ معظم له @ بسمه تعالی جناب مستطاب حجة الاسلام والمسلمین آقای دکتر محسن کدیور دامت افاضاته پس از سلام و دعا برای قبولی عبادات جنابعالی در این ماه رحمت و سلامت، و توفیق بیشتر شما برای خدمت به اسلام و مسلمین. پاسخ پرسشهای جنابعالی را نوعاً خود شما بهتر از من یا مانند من میدانید و نیاز به پاسخ من نیست و شرایط فعلی اینجانب متناسب با رسیدگی و بررسی این قبیل مسائل نیست، من خیلی هنر کنم میتوانم روزه ها را بگیرم و جواب فروع فقهی مورد سؤال اشخاص را بدهم لذا از شما و برادران و خواهران دیگری که این قبیل مسائل را میپرسند معذرت میخواهم، حصر و تنهایی و سن بالا لوازم و مقتضیاتی دارند. [فقه و فقیه و ولایت فقیه و عبارت تعیین مصداق شأن فقیه نیست ] «تعیین مصداق شأن فقیه نیست پاسخ به سؤال خاصی از نویسنده ناشناخته ای بود که مصلحت ندیدم پاسخ تفصیلی به او بدهم و ایمیل شخصی بود و گمان نمیرفت در اینترنت گذاشته شود. و در پاسخ به سؤال اوّل از سؤالهای ششگانه سابق جنابعالی یادآور میشوم که حاکمیت و نظام و جلوگیری از ناامنی و هرج و مرج برای بشر ضرورت دارد، و میدانیم که خدا هیچگاه راضی به اهمال آن نمیباشد. در درجه اول هم وظیفه و هم حق مردم است که نسبت به آن بی تفاوت نباشند و به تناسب شرایط زمانی و مکانی و امکانات مقدمات تشکیل حاکمیت عادلانه و جلوگیری از فساد و ناامنی ها را فراهم نمایند. و در زمان ما تشکیل احزاب سیاسی و تجمعات مردمی آزاد در آن نقش اساسی دارد ولی اگر از باب فرض مردم به هیچ نحو حاضر نشدند از این حق خدایی استفاده کنند و به این تکلیف الهی عمل نمایند به حکم عقل و شرع باید کسانی هر چند فسّاق مؤمنین در این راه قدم بردارند، و این
امر منافات با ثبوت حق برای مردم ندارد هر واجبی که مشتمل بر مصالح مهمه ملزمه برای دیگران باشد حکم آن چنین است مانند حفظ و حضانت بچه ناتوان که هرچند در درجه اوّل حق پدر و مادر است ولی اگر فرضاً آنان اقدام نکردند و اجبار آنان نیز میسر نشد برای دیگران به نحو واجب کفایی واجب است متصدی این امر ضروری گردند؛ و از این قبیل امور تعبیر میشود به «امور حسبیه» که میدانیم شرع به اهمال آنها راضی نیست. اشکال من به قسمت دوم از کلام ابن فهد این بود که در این قبیل امور در صورت تعیّن ترکه «اولی غلط است نوشتن این نامه مختصر برای این بود که شما را از حالت انتظار پاسخ بیرون آورم. إنشاءالله سالم و موفق باشید. والسلام علیکم و رحمة الله. ۱۳۸۱/۸/۲۹ قم المقدسة - حسینعلی منتظری
۱۳۸۱/۹/۱۰ (۳) پاسخ به سؤالی در رابطه با احتمال حملهٔ نظامی آمریکا به عراق بسم الله الرحمن الرحیم پس از سلام و تحیت و دعا برای قبولی طاعات و عبادات برادران و خواهران مسلمان در این ماه رحمت و برکت و با آرزوی توفیق برای آنان در دفاع از حق و حقیقت و مقاومت در برابر قدرتهای باطل و حق ستیز. یکی از علمای اعلام در خارج از کشور در رابطه با حملهٔ احتمالی آمریکا به عراق و همکاری برخی از دولت ها و از جمله دولتهای اسلامی با آمریکا سؤالی نموده اند، که هر چند به دلیل واضح بودن قبح عقلی و حرمت شرعی تجاوز به کشورهای دیگر و کشتار مردم بیگناه نیازی به جواب نمیدیدم، ولی برای بی پاسخ نماندن سؤال به طور اجمال مطالبی را یادآور میشوم دولت آمریکا در اثر روحیه استکباری و قدرت طلبی ناشی از توان نظامی و اتمی خویش و بویژه پس از فروپاشی دولت جماهیر شوروی و بی تدبیری کشورهای جهان و بخصوص کشورهای اسلامی یکه تاز جهان شده و به بهانه اشاعه دموکراسی و مبارزه با تروریسم حقوق و ارزشهای انسانی و اخلاقی و آزادی همه ملل را زیر پا میگذارد. با این که آمریکا خود سازنده سلاحهای مرگبار شیمیایی و اتمی است و زرادخانه های آن مملو از آنها میباشد و در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران او و هم پیمانانش این گونه سلاحها را در اختیار عراق گذاشتند و او رژیم غاصب اسرائیل را نیز به آنها مجهز نموده است و در حملات ناجوانمردانه این رژیم سفاک به مردم مظلوم فلسطین به اسرائیل کمک میکند اکنون به بهانه احتمال مجهز بودن دولت
عراق به این قبیل سلاحها زمزمه حمله به آن کشور را سر داده و پیر استعمار دولت انگلستان - را نیز با خود همراه نموده است. اگر داشتن سلاحهای مرگبار کشنده جمعی برخلاف عقل و منطق و عدالت اجتماعی است چرا برای آمریکا و اسرائیل و برخی کشورهای دیگر جایز و رواست؟! مردم ایران بیش از دیگران از دولت عراق متنفّر و منزجر میباشند، زیرا دولت عراق بود که با پشتیبانی قدرتهای بزرگ به ایران اسلامی تجاوز نمود و موجب کشتار بیرحمانه صدها هزار تن از مردم ایران و عراق و تخریب بلاد اسلامی گردید؛ ولی تجاوز آمریکا به عراق و هر کشور دیگری موجب ویرانی و کشتار مردم بی گناه و بی پناه خواهد بود، لذا باید با فشار سازمان ملل و همت خود مردم عراق یک حکومت عادل مردمی در عراق روی کار آید. هدف دولت آمریکا دستیابی به ذخایر و معادن و ثروتهای بلاد اسلامی است، و با اسلام و همه کشورهای اسلامی سر جنگ و ستیز داشته و در این جهت تحت تأثیر القائات و تحریکات لابی یهود و صهیونیستهای آمریکا قرار دارد. جای تعجب است که چگونه ملت بزرگ آمریکا ساکت نشسته اند در صورتی که ناظرند چگونه دولتشان آبروی آنها را حراج میکند و آنان را در جهان زورگو و جنگ طلب معرفی نموده و جوانانشان فدای قدرت طلبیهای حاکمان میشوند؟! آیا مردم آمریکا جنگ خانمانسوز ویتنام و کشته و ناپدید شدن هزاران نفر از هموطنانشان را فراموش کرده اند؟ انتظار میرود ملت آمریکا و سایر مردم آزادۀ جهان در این مرحله حساس به وظایف انسانی و اخلاقی خویش عمل نموده و با هر نحو تجاوز به حقوق انسانها مبارزه نمایند. والسلام علی جمیع الاخوة والاخوات و رحمة الله و برکاته. ۲۵ رمضان المبارک ۱۴۲۳ - ۱۳۸۱/۹/۱۰ قم المقدسة حسینعلی منتظری
پاسخ به پرسشهایی پیرامون شبیه سازی انسان، و شرایط لغو یا تبدیل احکام اولیه اسلام بسمه تعالی حضرت آیتالله العظمی منتظری ۱۳۸۱/۱۰/۱۵ با سلام، احترام و تشکر از پاسخگویی حضرتعالی به سؤالات متعدد و خسته کننده اینجانب؛ سالگرد شهادت امام صادق را تسلیت عرض نموده و پیشاپیش ولادت حضرت معصومه را تبریک میگویم سؤالاتی داشتم و امیدوارم با پاسخگویی به آنها ما را راهنمایی نمایید. ضمناً مطابق معمول از حضر تعالی التماس دعا داریم. ۱ - اسلام با پیشرفتهای علمی به هیچ وجه مخالف نیست حال حکم شرعی شبیه سازی انسان، با عنایت به این مطلب که متخصصین این امر عناد و دشمنی با خداوند ندارند و هدف اکثر آنان خلق انسان به عنوان پیش آزمایش و نمونه در مطالعات علمی است، چیست؟ ۲ - اصولاً در شرایط کنونی جهان که به سرعت به سمت تبدیل به دهکده جهانی پیش میرود، آیا امکان دارد که بعضی احکام اولیه اسلام با توجه به مصلحت جامعه اسلامی لغو و یا تبدیل شود، و نیز شرایط این تبدیل چیست؟ با توجه به سؤال بالا نظر حضرتعالی در مورد مجازاتهای سنگسار، حد، برابری دیه زن و مرد و حدود روابط دختر و پسر با توجه به عرف غالب شهرهای کشور در حال حاضر چیست؟ مجدداً از شما سپاسگزاری میکنم و آرزوی طول عمر با عزت و سلامت برای شما را دارم. خدا نگهدار - مهدی یزدان پناه
بسمه تعالی پس از سلام و تسلیت و تبریک متقابل به نحو اجمال یادآور میشوم ۱ اگر در مقدمات عمل شبیه سازی کار حرامی انجام نشود دلیلی بر حرمت آن نداریم، و هیچگاه دخالت در کار خدا محسوب نیست کارشناسان و متخصصین مانند والدین زمینه ساز هستند و خالق و مصوّر خداست. هو الذی یصوّرکم فی الأرحام کیف یشاء. لوله آزمایش نیز پس از تهیه مقدمات مانند رحم مادر است؛ نظیر ماشین جوجه کشی و خلقت حضرت عیسی ابدون، پدر خود یک مرتبه از شبیه سازی خدایی است و اگر مخلوق تام الخلقة به صورت انسان عاقل شود مانند سایر انسانها دارای تکلیف الهی خواهد بود. ۲ - حلال محمد حلال إلی یوم القیامة، وحرامه حرام إلی یوم القیامة» مگر اینکه در اثر تغییر شرایط زمانی و مکانی موضوع عوض شود، و تفصیل در نامه نمیگنجد. به جواب دوّم مراجعه شود. إن شاء الله موفق باشید. ۱۳۸۱/۱۰/۱۵ حسینعلی منتظری
گفتگوی تاریخی با رادیو بی بی سی (ساعاتی قبل از رفع حصر ۱۳۸۱/۱۱/۹ حال کلی شما چطور است؟ بهترم حالم خوب نبود چند تا کسالت داشتم ولی خوابم کمی زیاد است. اما آن طور که شایعه کرده بودند آلزایمر و فراموشی و غیره... نه آن طور نیست. الحمد لله حافظه ام پابرجاست و چیزهایی که میدانستم را میدانم. منتها یک مدت خیلی وضعم بد بود حتی مثلاً دو سه قدم نمیتوانستم راه بروم و تعادلم را از دست میدادم. * دکترها در مورد شما چه میگویند؟ اوّل احتمال میدادند که کثرت خواب من در اثر هپاتیت C باشد. خون گرفتند، رفتند آزمایش کردند گفتند نه هپاتیت نیست فقط من میدانم بعد از ماه رمضان چون روزه گرفته بودم آنفولانزای شدیدی گرفتم و مقاومت کردم، آنتی بیوتیک نخوردم، خودم حدس میزنم که سرماخوردگی همچنان عمیق مانده است؛ لذا به دکترها گفتم، آنها آنتی بیوتیک دادند حالا یک خرده بهتر هستم اما این کثرت خواب را هنوز آقایان تشخیص نداده اند از چه جهت است نوعاً همین طور خمیازه و خوابم میآید. حوصله سابق را برای مطالعه و صحبت ندارم. در حال حاضر شما میتوانید کار و فعالیت کنید، یعنی آیا خواب زیاد مانع از زندگی معمولی تان میشود یا نه؟ مطالعه زیاد نمیشود .کرد فعالیت علمی یک حواس جمع میخواهد. کمی
میتوانم، اما آن طور که مثل سابق پشتکار داشتم نه. مثل سابق نمیتوانم به سؤالات مفصل جواب بدهم ولی به مسائل مختصر میتوانم جواب بدهم. زندگی معمولی تان چطور؟ زندگی جاری، خورد و خوراک؟ بد نیست، متعارف است. مثل سابق؛ ما زندگیمان خیلی اشرافی و تشریفاتی که نیست یک زندگی طلبگی است؛ بالاخره یک، غذایی یک نان و پنیری میخوریم الحمد لله بد نیست. شما با اعضای خانواده تان در تماس هستید؟ خانواده که پیش من است و دو نفری در خانه هستیم. دخترها، پسرها و نوه هایم روزها میآیند سر میزنند اما دیگران نه هنوز نمیتوانند. صحبت هست که میخواهند رفع حصر کنند اما هنوز عملی نشده است. * دیروز خبرگزاری ایرنا از قول یک مقام مسئول در وزارت کشور خبر داد که رفع حصر امروز اعلام میشود، در این مورد به حضرتعالی چیزی گفته شده است؟ به ما . هم گفتند که اعلام میشود ولی هنوز اعلام نشده عملی هم انجام نشده، هست. کیوسک هست حصر هم شما خودتان مشکل را در چه میبینید؟ من نمیدانم. گفتند باید مقدماتش را فراهم کنیم حالا مقدماتش چیست نمیدانم. چه کسی به شما گفته که مقد ماتش را فراهم میکنند؟ } مسئولین با داماد من و پسر من صحبت کرده اند و گفته اند که میخواهند مقدماتش را فراهم کنند و گفتند که در سایتها هم بوده که فرزندان من تقاضای عفو کرده اند، اینها دروغ است فرزندان من از کسی تقاضا نکرده اند و تقاضا هم نخواهند کرد. خود آنها چنانچه صلاح میدانند رفع حصر کنند نمیدانند که خوب ما هستیم، الحمد لله صابر و بردبار هم هستیم.
گفتگو با رادیو بی بی سی دادگاه * بله در خبرها بود که فرزندان حضرتعالی به مقامات مسئول مراجعه کرده اند و بویژه به روحانیت، و گفته اند در صورتی که رفع حصر بشود شما تا حدی از فعالیتهای سیاسی به دور خواهید ماند آیا این صحت دارد یا نه؟ اینها دروغ است شما از طرف ما تکذیب کنید من خودم حسینعلی منتظری تکذیب کنید فرزندان من هم گفتند دروغ است چرا نسبت داده اند؟! احمد ما گفت که من مصاحبه هم کرده ام و گفته ام دروغ است. حالا نمیدانم با کدام رسانه مصاحبه کرده است. نه خیر هیچ تقاضایی نبوده است. هستم، در عین حال گفته شد که حضرتعالی و فرزندانتان تقاضا کرده اید در صورتی که رفع ح بشود به شما اجازه داده شود کلاسهایتان را برقرار کنید و تدریس بفرمایید، آیا این صحت دارد؟ چنین چیزی هم صحبت نشده الآن من حالم حال درس گفتن نیست. نه چنین تقاضایی نشده خوب من اگر حالم مساعد باشد مانعی هم نباشد، طلبه ام و درسم ی دهم، اگر نتوانم نه ولی تا حالا چنین تقاضایی نشده است. حضرتعالی چندین سال است که در حصر به سر میبرید و رسانه ها با شما به طور مستقیم دسترسی نداشتند. طی این مدت تغییری در مواضع شما بخصوص در ارتباط با حکومت اسلامی ایجاد شده است؟ افکاری که داشتم در کتابهای من هست و در نوشته هایم هم منتشر شده، افکارم هیچ عوض نشده، همان افکار سابق است. هم در کتابهایم هست، عربی و فارسی، و هم در خاطراتم هست هم در مصاحبه های کتبی ای که داشتم نظریاتم را گفته ام. من بالاخره چیزی که عقیده ام بوده همان است، نه پشیمانم نه اشتباه کرده ام. اینها حرف است. انسان اگر چنانچه تشخیص داد مطلبی حق است باید پای حرفهایش بایستد. در قرآن کریم خداوند به پیغمبراکرم میفرماید: ای پیغمبر! استقامت داشته باش همان طور که مأموری و مولا امیرالمؤمنین در نهج البلاغه میفرماید: «مردم! در راه هدایت وحشت نکنید. یعنی اگر راه هدایت را دیدی، برو وحشت نکن؛ دنبال حق برو.
من آن چیزی که تشخیص میدادم حق است دنبالش میرفتم. هیچ وقت هم با کسی درگیری نداشتم که بخواهم رهبر بشوم یا مرجع تقلید باشم. این مقامات دنیا را من خیلی اعتباری میدانم سراغش هم هیچ وقت نبوده ام و نخواهم بود. اما وظیفه الهیام هر چه بوده تشخیص میدهم و عمل میکنم. * شما طی این چند سال که در حبس بودید نظرات بسیار متفاوتی در مورد ولایت فقیه بیان شده و بحث ولایت فقیه یکی از محورهای اساسی جدلهای بین جناحهای مختلف در حکومت داخل ایران بوده است در این چند سال شما که در تدوین و شکل اجرایی دادن به ولایت فقیه سهم عمده ای داشتید آیا در این زمینه تغییر عقیده ای داده اید؟ عرض کردم من نظریاتم را هم به عربی نوشتم و هم در مصاحبه ها نوشتم، با یک کلمه نمیشود مسأله را حل کرد. * شما راجع به وضعیت کنونی ایران چه فکر میکنید؟ تا چه حدّ امیدوار هستید؟ مردم اگر چنانچه دنبال حق و حقیقت باشند و استقامت داشته باشند و آزادیهایی که اوّل انقلاب :گفتند «استقلال، آزادی جمهوری اسلامی اگر چنانچه مسئولین به همان وعده های اولیه که دادند عمل کنند مردم استقامت دارند و این هم که اشخاص این اواخر میگویند اصلاحات اصلاحات چیز تازه ای نیست. اصلاحات یعنی همان وعده های اولیه انجام بشود. مردم چیز تازه ای نخواستند مردم آزادی داشته باشند، طبقات بتوانند حرفهایشان را بزنند بدون این که به کسی اهانت کنند، فحش بدهند، تشنج ایجاد کنند مردم باید بتوانند حرف حقشان را بزنند. فکر میکنید دولت آقای خاتمی به این شعارهایی که از آن صحبت کردیم بتواند برسد؟ نمیتواند آقای خاتمی اوّل که آمد مردم خیلی امیدوار بودند. اگر همین طور پیش بروند مردم مأیوس میشوند مگر این که ایشان در رفتارشان تجدیدنظر کنند. در چه زمینه ای باید تجدید نظر کنند؟ عرض کردم باید به وعده هایی که به مردم داده شده عمل بشود.
گفتگو با رادیو بی بی سی ۴۱ سؤال دیگر من در مورد دو لایحهٔ ریاست جمهوری است که حتماً از آن اطلاع دارید. فکر میکنید این دو لایحه یکی در مورد تبیین اختیارات ریاست جمهوری است و دیگری در مورد نظارت شورای نگهبان بر انتخابات تا چه حد برای پیشبرد اصلاحات مهم اصلاً این نظارت استصوابی یک چیز من درآوردی است. من خودم از خبرگان قانون اساسی بودم. اصل ۹۹ که تصویب شد منظور این بود که چون در زمان شاه دولت دخالت میکرد و برای مردم وکیل تحمیل میکرد برای اینکه جلوگیری بشود از این معنا که مجریان و دولت بخواهند نماینده به مردم تحمیل کنند و جلوی آزادی را بگیرند این اصل را تصویب کردند که شورای نگهبان نظارت کند که مجریان نماینده به مردم تحمیل نکنند. حالا آقایان آمدند به عکس معنا کردند، که شورای نگهبان بیاید جلوی آزادی مردم را بگیرد و هر کسی را پسندید مردم به او رأی بدهند، که انتخابات را دو مرحله ای بکنند این برخلاف هدفی است که اصل ۹۹ برای آن تصویب شد. تا چه حد فکر میکنید تصویب این دو لایحه بتواند کمک کند به اصلاحات؟ خوب البته مفید است اما آیا تأیید میکنند یا نه، نمیدانم. تا چه حدّ امیدوارید تصویب کنند؟ نمیدانم شاید شورای نگهبان تصویب نکنند من وارد نیستم. به قول یک آقایی میگفت سیاستش در تهران است. من در تهران .نیستم بالاخره عرض کردم من با نظارت استصوابی مخالفم و مردم آزادی باید داشته باشند. قطعاً اگر مردم آزادی داشته باشند آدمهای عوضی را انتخاب نمیکنند فوقش از ۳۷۰ نماینده دو یا سه نماینده عوضی بروند داخل مجلس کاری نمیتوانند انجام دهند. بنابراین بیخود این مسأله را آنقدر دنگ و فنگش میدهند و برای انتخابات جلوی آزادیها گرفته میشود. در مورد تبیین اختیارات رئیس جمهوری چه فکر میکنید؟ من خیلی روی آن مطالعه ندارم، نمیدانم.
* در مورد رفراندوم چه؟ رفراندوم در قانون اساسی هست. در صورتی که از راههای دیگر حل نشد. تا چه حد فکر میکنید ضرورت دارد؟ در صورتی که مشکلات حل نشد شاید به رفراندوم برسد. این چند سال که شما در حصر بودید چطور به شما گذشت؟ من از بابتی که اهل کتاب و مطالعه بودم و مأنوس بودم با کتاب، خیلی سخت نگذشته است. این که میگویند فلانی افسردگی دارد درست نیست. البته از نظر مزاجی طبیعتاً وقتی انسان آزاد باشد روح و جسم در هم تأثیر و تأثر دارند. طبعاً انسان آزاد باشد مسئولیتش هم بیشتر میشود گرفتاری اش هم بیشتر میشود. من به مطالعه و درس و این جور کارها میرسیدم مسئولیت زیادی هم نداشتم. من خیلی نگران نبودم ولی آیا به نفع نظام و اجتماع بود نمیدانم این را باید از آقایان پرسید. در هفته گذشته تقاضاهایی برای رفع حصر شما مطرح شده آیتالله طاهری نامه نوشتند، در حال حاضر تقاضای حضرتعالی چیست؟ بله ایشان نامه نوشتند، من هیچ تقاضایی نکردم من هیچ تقاضایی از هیچ کس نکرده ام از غیر از خدا من هیچ چیز نمیخواهم
۱۳۸۱/۱۱/۱۳ (۶) گزارش رفع حصر (۱) بسمه تعالی) آیتالله العظمی منتظری پس از ۵ سال و ۲ ماه و ۱۲ روز حصر و بازداشت در منزل مسکونی خود که در پی ایرادِ سخنرانی ۲۳ آبان سال ۱۳۷۶ (۱۳ ایجاد شده بود در تاریخ ۱۳۸۱/۱۱/۱۰ در ساعت ۱/۵ بامداد با برداشته شدن کیوسک آهنی ای که در جلوی درب ورودی منزل ایشان قرار داده بودند رسماً آزاد گردیدند. مردم معظم له در سحرگاه همان روز به حرم حضرت معصومه مشرف شده و پس از زیارت و حضور بر مزار بزرگان علما و شهدای مدفون در حرم مطهر و همچنین فرزند شهیدش محمّد منتظری به منزل بازگشتند. از همان ساعات اولیه صبح دیدارهای ایشان با علما، مراجع، اقشار مختلف و خبرنگاران و نمایندگان رسانه ها آغاز شد. آیات عظام و علمای اعلام آقایان موسوی اردبیلی صانعی، شبیری زنجانی، محقق داماد، گرامی خلخالی صادقی تهرانی، فیض، گیلانی بیات، موسوی تبریزی و بیت مرحوم آیتالله وحیدی و جمع کثیری از فضلا و محققین حوزه علمیه با ایشان دیدار و گفتگو کردند. بجز شخصیتهای حوزوی نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی آقایان دکتر محمدرضا خاتمی نایب رئیس مجلس محسن میردامادی (رئیس کمیسیون امنیت ملی) ، انصاری راد (رئیس کمیسیون اصل نود مجلس) ، اسماعیلی مقدم،