کتابها ‹ دیدگاهها - جلد دوم ‹ بخش ۵
دیدگاهها - جلد دوم
بخش ۵ از ۱۲۱۳۸۲/۶/۲۶ (۳۳) مشروح بیانات در شروع مجدد درس خارج فقه بسم الله الرحمن الرحیم اشاره سرانجام پس از شش سال آیتالله العظمی منتظری مجدداً در روز چهارشنبه ۱۳۸۲/۶/۲۶ در محل دفتر در جمع طلاب و فضلا و روحانیون حاضر تدریس خویش را از سر گرفتند. آیتالله العظمی منتظری که از ۲۴ آبان ماه ۷۶ به دلیل ایراد سخنرانی انتقادی در حصر و حبس خانگی به سر میبردند، هنگامی تدریس مجدد را شروع نمودند که به واسطه عدم آزاد سازی حسینیه ایشان که محل تدریس سالیان متمادی، بود مجبور شدند دفتر خویش را محل تدریس قرار دهند. دو طرح لزوم استقلال حوزه های علمیه و عدم وابستگی آنها به دولت و حاکمیت و لزوم تأمین هزینه های حوزه توسط مردم و همچنین لزوم پرداخت به مباحث اخلاقی و تربیتی در حوزه های علمی و متخلق شدن به اخلاق و صفات پسندیده و نیکو از جمله مطالبی بود که توسط ایشان در آغاز تدریس دوباره خارج فقه ایراد شد. آنچه که در پی میآید مشروح سخنان ایشان میباشد. اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین رب اشرح لی صدری و یسر لی أمری واحلل عقدة من لسانی، یفقهوا قولی قبل از ورود در بحث به مناسبت شروع درس پس از شش سال تذکراتی داده میشود. من در دو قسمت تذکر میدهم من همیشه آنچه را وظیفه ام بوده است تذکر میدادم و شش سال تعطیلی درس برای این بود که روز ۱۳ رجب تذکراتی دادم که به عقیدة من واجب بود هنوز هم عقیده ام این است که عمل درستی بوده است، گر چه عواقبی داشت مهم نیست و دنیا از این گونه عکس العمل ها دارد.
مشروح بیانات در شروع مجدد درس خارج فقه ۱۶۵ ۵ سفارش به استقلال حوزه های علمیه ] موضوع اوّل مربوط است به حوزه ای که در آن درس میخوانیم. از هزار سال پیش که حوزه علمیه نجف به زعامت مرحوم شیخ طوسی تشکیل شد، حوزه های علمیهٔ شیعه هیچ وقت وابسته به دولتها نبودند و حوزه های مردمی بودند. آنچه که در شیعه به عنوان خمس ارباح مکاسب مطرح است و در فقه اهل سنت وجود ندارد اگر پرداخت شود خیلی مشکلات حل خواهد شد، و این از امتیازات فقه شیعه است. البته گاهی موقوفاتی هم بوده است که وابسته به حکومتها نبوده اند نمیخواهم بگویم سوءنیتی در کار بوده است اما متأسفانه دولت در ردیف بودجه های خود برای حوزه هم بودجه اختصاص داده است. خبری از قول رئیس کمیسیون بودجه مجلس در برخی سایتها مشاهده کردم مبنی بر این که «بودجه ۲۸ میلیاردی اختصاصی به مرکز خدمات حوزه علمیه قم در سال جاری نسبت به بودجه اختصاصی در سالهای ۷۵ و ۷۶ سی برابر شده است. من نمیگویم کار اینها از روی سوء نیت است اما به نظر میرسد کار اشتباهی بوده است. همان طور که سابقاً حوزه ها مردمی بود و مردم وظیفۀ خود میدانستند وجوهاتشان را به حوزه ها بدهند، باید این کار انجام شود و این راه کار است. برخی افراد گفته اند ما حاضریم وجوهات را پرداخت نماییم به شرط این که آن مرجع خودش آن را مصرف کند و دیگرانی که در حوزه هستند آن را مصرف نکنند. درست است که طلاب حوزه معصوم نیستند اما امثال شیخ طوسی، شیخ انصاری، میرزای شیرازی و مرحوم آیتالله خمینی از همین حوزه ها پیدا میشوند. بزرگان در همین حوزه ها تربیت میشوند. کشاورزی که در یک باغ درختانی را غرس میکند انتظارش این است که تمام درختها و نهالها به بار بنشینند اما برخی از آنها خشک میشوند، برخی را آفت میزند و... و بالاخره درختهای خوب هم رشد کرده و دارای ثمر خواهد شد.
در زمان مرحوم آیتالله بروجردی از سوی دولت رئیس اوقاف خدمت ایشان رسیده بود و ضمناً وضع حوزه های علمی از نظر مالی هم مناسب نبود و اظهار داشت موقوفاتی در کشور است که یا وقف بر اهل علم شده است یا قابل انطباق بر اهل علم است به نظر ما رسید که آنها را در اختیار شما بگذاریم تا صرف حوزه ها شود. آقای بروجردی له گفته بودند حوزه ها الآن مردمی است و با هزینه های الله پرداختی آنها اداره میشود پولی که شما میدهید ممکن است یک روزی قطع شود و جلوی آن گرفته شود در آن زمان قهراً ارتباط حوزه ها با مردم قطع شده است و موقوفات هم دیگر پرداخت نمیشود، چیزی که بخواهد در اختیار دولت باشد و بود و نبود آن در دست دولت باشد ما احتیاج به چنین چیزی نداریم. وجوهاتی که مردم به حوزه ها میدهند ادایش واجب، است، و خداوند خمس ارباح مکاسب را واجب کرده است. برادران و خواهرانی که اعتقاد به مذهب تشیع دارند باید وجوهات خود را پرداخت نمایند و راههایی که وجوهات در آن صرف شود و وجوهات به حوزه ها نرسد نباید مطرح شود. کسی به مرحوم آیتالله بروجردی گفته بود من وجوهاتم را به فلان جا و فلان جا داده ام، ایشان فرموده بودند: اگر برادران و خواهران دینی این طریقه را پیش گیرند پس تکلیف حوزه های علمیه چیست؟ حوزه های علمیه برای حفظ اسلام و تشیع باید باشند. من نکته ای را ذکر کنم و آن این که امامان معصوم قبل از حضرت حجت (عج) چرا رساله ای عملیه چون رساله های عملیه فعلی ننوشتند و آن را به دست مردم ندادند؟ هدف امامان این بوده است که آیات و روایات حفظ شود، حوزه های علمیه تشکیل شوند علما و بزرگان تشکیل جلسات درس دهند و بحث های علمی و فقهی نموده آیات و روایات را بررسی نمایند تا در حوزه ها علما و بزرگان تربیت شوند و از کیان دین و اسلام و تشیع دفاع نمایند. اگر کسانی هم اعتراضاتی وارد میکردند که در زمان ما هم اشکالات و شبهات بسیاری مطرح است همین تربیت شدگان حوزه های علمی هستند که باید با تحقیق
مشروح بیانات در شروع مجدد درس خارج فقه ۱۶۷۵ و تتبع اشکالات مطرح شده را جواب علمی و قانع کننده دهند؛ بر همین اساس است که تقلید از مجتهد زنده مطابق احتیاط، است چون همیشه مجتهدین حی و زنده اوضاع زمان و مکان را بررسی مینمایند تا با آشنایی کامل با اوضاع زمانه فتوی دهند؛ همان گونه که امام صادق میفرمایند: «العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس» (کسی که عالم به زمانش باشد مشکلات به او هجوم نخواهد آورد علما اینگونه باید باشند و به اشکالات پاسخ دهند. پس حوزه های علمیه باید باشد تفاوتی هم میان نجف و قم نیست هدف واحد است و اختلافی میان حوزه قم و نجف وجود ندارد. از همین جا تأکید میکنم مخارجات و هزینه های حوزه ها تنها باید از سوی مردم پرداخت گردد صدای من به برادران و خواهران متمکن میرسد به آنها عرض میکنم اداره حوزه ها مهم است مهمترین محل برای مصرف وجوهات حوزه هاست تا مادامی که حوزه ها نیاز دارند باید خمس ارباح مکاسب در حوزه ها صرف شود. امیدواریم وابستگی حوزه های علمی به دولت بتدریج قطع شود و مردم و آنان که اهل وجوهات هستند از اعطای آن دریغ نکنند تا امتیاز از دست رفته حوزه های شیعی از نو به دست آید. رعایت امور اخلاقی ] نکته دیگری که میخواهم تذکر دهم در رابطه با امور اخلاقی است. آنچه که در حوزه ها حائز اهمیت شمرده میشود مسائل فقهی است. من بارها عرض کردم انسان دارای سه مرحلۀ وجودی است یک مرحلهٔ کامل و عالی وجود انسان است که همان عقل اوست که این را حیوان ندارد لذا تکلیف و خطابی متوجه آنها نمیشود. مرحلهٔ متوسط انسان غرائز و امیال است که در انسان هست گرچه در حیوانات نیز وجود دارد؛ ولی چون آنها عقل ندارند نسبت به کنترل امیال و غرائز تکلیفی ندارند؛ اما انسان مکلف است آنها را تحت کنترل در آورد مرحله سوم بدن انسان است، شامل
دست و پا و گوش و چشم و.... در دین اسلام هدف، تربیت انسان در هر سه مرحله است. بر همین اساس وظایفی که در دین داریم سه دسته است - - اعتقادات، یعنی ایمان به حقایق عالم که مربوط است به عقل و فکرانسان. ۲ علم اخلاق که مربوط به مرحله متوسط انسان میباشد که همان امیال و غرائز انسانی است؛ در رابطه با این مرحله بجز آیات و روایات کتابهای بسیاری تألیف شده است. اخلاق در حدی مهم است که پیامبر نفرمود که من آمده ام برای تکمیل اعتقادات یا برای فروع دین بلکه فرمودند: «بعثت لأتمم مکارم الاخلاق» یعنی من مبعوث شدم تا اخلاق نیک را در مردم کامل نمایم. قرآن کریم در بیان خصائص پیامبر و تعریف از ایشان میفرماید: «انک لعلی خُلُقٍ عظیم تو دارای خُلق بزرگ هستی. این که انسان خود را کنترل کند شهوت و غضب را کنترل کند و عاری از عجب و تکبر باشد، وظیفه ای مهم است خداوند خطاب به پیامبرش میفرماید: «فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک به سبب رحمت خدا تو در مقابل مردم نرمی و ملایمت داری و اگر خشن و تند بودی از اطراف تو متفرق میشدند.) باید تکبر، عجب خود خواهی و نظایر آن را از خود دور نمائیم. شرط اول برای تأثیرگذاری روحانیت و علما در جامعه آن است که آنها به خودسازی مشغول شوند. اگر مردم تلقی کنند که ما خودمان حبّ دنیا داریم و دنبال مال و مقام و موقعیت هستیم و در این راستا حاضریم به دروغگویی، تملق و کارهای دیگری روی آوریم و برخلاف عقیده مان حرف زده و عمل کنیم آیا آنها به ما اعتماد خواهند داشت؟! علما و بزرگان گذشته در سختی و فقر زندگی میکردند و مشکلات را تحمل مینمودند اما حاضر نبودند دینشان وجدان و عقایدشان را برای متاع دنیا بفروشند. ننگ است بر حوزه های علمیه که بخواهیم پرونده برای یکدیگر بسازیم و آبروی یکدیگر را ببریم.
مشروح بیانات در شروع مجدد درس خارج فقه ۱۶۹۵ در روایت است که شخصی خدمت رسول خدا رسید و عرض کرد «أوصنی» یعنی من را نصیحت کنید حضرت فرمودند: احفظ لسانک یعنی زبانت را حفظ کن آن شخص قانع نشد و تقاضای نصیحت را تا سه بار تکرار کرد، و حضرت فرمودند: إحفظ لسانک» آنگاه فرمودند: «و هل یکبّ الناس فی النار علی وجوههم إلا حصائد ألسنتهم» آیا مردم را به صورت و رو در آتش خواهد انداخت مگر درو شده های زبانشان قلم را نیز باید بیشتر از زبان محافظت کرد البته گاهی انسان در مقام امر به معروف و نهی از منکر است که باید محترمانه حرفش را بزند گرچه دیگران ناراحت شوند، و باید واقع و حق را گفت. دروغ پردازی اهانت، توهین تحقیر مردم و.... و نشر آن در جراید و برخی رسانه ها و برخی افشاگریها نسبت به بزرگان و اساتید دانشگاه، که طبعاً باعث اختلال در حوزه فرهنگ و اندیشه خواهد شد برخلاف اسلام است. در خطبه قاصعه - خطبه ۱۹۲ نهج البلاغه - حضرت امیر میفرماید: «فاعتبروا بما کان من فعل الله بابلیس» (عبرت گیرید از آن کاری که خدا نسبت به ابلیس انجام داده) إذ أحبط عمله الطویل و جهده الجهید (خداوند کوشش و عمل طولانی شیطان را از بین برد) و کان قد عبد الله ستة آلاف سنة» (شیطان شش هزار سال عبادت خدا کرده بود) لا یدری أمن سنی الدنیا أم مِنْ سنی الآخرة، عن کبر ساعة واحدة» (این هم مشخص نیست آیا شش هزار سال از سالهای دنیاست یا، آخرت و باعث طرد شدن شیطان تکبر لحظه ای بود که گفت من زیر بار آدمی که از خاک است نخواهم رفت، چون آتش از خاک لطیف تر است. سپس حضرت میفرمایند: «فمن ذا بعد إبلیس یسلم علی الله بمثل معصیته» (پس از جریان ابلیس چه کسی سالم میماند اگر همین کبر شیطان را داشته باشد) «کلا ماکان الله سبحانه لیدخل الجنّة بشراً بأمر أخرج به منها ملکاً هیچ گاه خداوند داخل بهشت نمیکند بشری را به سبب چیزی که به خاطر آن ملکی را از بهشت بیرون کرد... پس باید توجه داشته باشیم که با تکبر و خودخواهی ارزش اعمال خود را از دست
دوره خواهیم داد. من توصیه میکنم آقایان طلاب جامع السعادات مرحوم نراقی را یک مطالعه کنند همانگونه که خواندن یکی از کتب، اخلاقی، سیرۀ گذشتگان بود. مرحله سوم که مربوط به فقه است وظایفی است که مربوط به اعضاء و جوارح است و متأسفانه برای ما آنچه مهم است تنها فقه است و اعتقادات و اخلاق را کم اهمیت جلوه میدهیم. انسان باید مناعت طبع و صبر و حوصله داشته باشد و خلاف عقیده اش حرف نزند و زیر بار تحمیلها هم نرود. خداوند إنشاءالله کمک خواهد کرد و رزق و روزی را خواهد رسانید. در حدیث قدسی هست که: «یا أرض لا ترزقی أحداً من عبادی إلا بکد الیمین و عرق الجبین إلا طالب العلم فإنّی ضمنت أرزاقهم». بنابراین دو نکته اساسی باید دقت شود یکی استقلال حوزه ها باید حفظ شود و متمکنین باید خمس و وجوهات شرعی را پرداخت نمایند، و نکته دوم این که باید سعی کنیم اخلاق خوب را در خود تقویت نماییم. امیدوارم این تذکرات در وهله اول برای خودم و ثانیاً برای شما کارساز باشد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۶/۲۶ دفتر آیتالله العظمی منتظری
۱۳۸۲/۷/۸ (۳۴) گفتگو با نشریهٔ اسپانیایی «ال پایس» و خبرگزاری «رویترز» بسم الله الرحمن الرحیم وضعیت فعلی و آینده ایران ] با توجه به مطرح بودن جنابعالی به عنوان یکی از معماران اصلی انقلاب، وضعیت فعلی و آینده ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟ با توجه به وضعیت فعلی متأسفانه نمیتوان آینده خوبی را پیش بینی کرد. در صورتی میتوان به وضعیت مناسب رسید که حاکمیت بر طبق نظر اکثریت جامعه شکل گرفته و عمل نماید. از جهت دیگر باید در برخورد با مخالفان تجدیدنظر جدی صورت گیرد و به گونه ای نباشد که انتقاد کنندگان را به مجرد ابراز نظر احضار، بازداشت و زندانی نمایند. در حال حاضر معضل بزرگی که کشور ما گرفتار آن است پدیده فرار مغزها و افراد نخبه کشور به خارج از کشور است. این مشکل عمده ناشی از سوء مدیریت و اختناق داخلی است؛ و افرادی که به خارج از مرزها میروند نوعاً چون در داخل نمیتوانند نظر مخالف خود را اظهار کنند در کشورهای دیگر تندتر انتقادات خویش را مطرح میکنند؛ در حالی که کشور از آن مردم است و آنها صاحبان اصلی انقلاب هستند و مسئولان خدمتگزار مردم هستند و اگر انتقادات آنها بجاست باید شنید و به آن عمل کرد. من بارها این نکته را گفته ام که پیامبر گرامی اسلام و امام علی الا امام اول ما که حکومت تشکیل دادند در حاکمیت خویش حتی یک زندانی سیاسی نداشتند.
برخورد امام علی با خوارج نهروان نمونه بارز آن است، و هنگامی که به ایشان اعتراض شد چرا آنها را دستگیر و زندانی نمیکنید فرمودند: «در این صورت زندانها را پر کرده ایم. حضرت میدانستند چنین کاری فایده ای که برای جامعه ندارد ضرر هم دارد. این بازداشتها علاوه بر این که ظلم است و شرعاً حرام میباشد موجب بحران در کشور میشود. راه برون رفت از وضعیت فعلی ] حکومت باید چه راهکاری را پیشه کند تا شور و نشاط اولیه به مردم بازگردد؟ باید کاری کرد که جامعه احساس آرامش کند یکی از راههای آن همان آزادی بیان است که افراد به راحتی بتوانند حرف و نظرشان را بیان نمایند. دستگاه قضایی باید در رفتار خویش با مردم تجدید نظر کند و نهادهای غیرقانونی چون دادگاه انقلاب و دادگاه ویژه روحانیت که هیچ کدام در قانون اساسی نیست و خلاف قانون هستند باید منحل شوند. اگر واقعیات جامعه توسط حاکمیت درک نشود خواهی نخواهی جامعه دچار بحران و تزلزل خواهد شد؛ و اگر آقایان هنگامی واقعیات را درک و بدان اذعان نمایند که دیگر کار از کار گذشته باشد، فایده ای ندارد و نمیتوان گذشته ها را جبران کرد. حمایت مردمی از حاکمیت ] با توجه به این که به نظر میرسد حمایت مردمی از حاکمیت کم شده، شما شرکت مردم در انتخابات را چگونه ارزیابی میکنید؟ اگر وضعیت به این منوال ادامه داشته باشد حضور مردم کم خواهد شد و انتخابات پرشوری را شاهد نخواهیم بود؛ مگر این که آقایان در چگونگی حکومت و برخوردهای خود با مردم تجدیدنظر نمایند. * موقعیت آقای خاتمی را چگونه ارزیابی میکنید؟
گفتگو با نشریه اسپانیایی ال «پایس» و «خبرگزاری «رویترز» آقای خاتمی وعده های بسیاری به مردم دادند و بر اساس همان وعده ها و شعارها مردم ۲۲ میلیون رأی به ایشان دادند؛ ایشان میتوانستند با این پشتوانه قوی مردمی در مقابل اقلیت که مخالف اجرای برنامه های وعده داده شده اند مقاومت کند، اما متأسفانه نتوانست مقاومت کند من هنگامی که آقای خاتمی انتخاب شدند به ایشان تذکر دادم که شما باید اتمام حجت کرده و پیش رهبر بروید و بگویید احترام شما محفوظ اما مردم از من انتظار عمل به وعده ها را دارند و باید اختیارات کامل داشته باشم، ولی فایده ای نداشت و در نهایت ایشان چندماه پیش دو لایحه را ارائه کردند که هر دوی آنها هم از سوی شورای نگهبان رد شد. در هر صورت ایشان نتوانستند در مقابل فشارها مقاومت کرده و به وعده های خود عمل کنند. [حکومت دینی ] با توجه به فراز و فرودی که حکومت دینی در ایران داشته است آیا شما با این حال هنوز قائل هستید سیاست عین دیانت است؟ ۶ دستورات اسلام منحصر در مسائل عبادی و اخلاقی نیست، بلکه در مسائل اقتصادی و سیاسی و حاکمیت نیز اسلام دستور و برنامه دارد، ولی اینگونه که آقایان از دین سوء استفاده میکنند مورد قبول من نیست. این که یک نفر همه کاره باشد و در حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، سیاست خارجی و مانند آن بخواهد اظهار نظر کند و دیگران حق اظهار نظر نداشته باشند را قطعاً نمیتوان قبول کرد. هر حوزه ای متخصص خودش را دارد و باید به متخصص آن فن مراجعه کرد، و فقیه هم از آن جهت که فقیه و عالم است - به مناسبت حکم و موضوع باید به جنبه فقهی بپردازد و نظارت کند که برخلاف موازین اسلام کاری انجام نشود و این که نامش را ولایت مطلقه فقیه میگذارند به این معنی که یک نفر بدون چون و چرا حق دخالت در همه امور داشته باشد را من قبول ندارم و به بازنگری قانون اساسی هم که ولایت مطلقه به آن اضافه شده بود رأی ندادم.
نظارت استصوابی ] ایشان ضمن اشاره به ریاست خود بر مجلس قانون اساسی جمهوری اسلامی :گفتند: در آنجا بحث شد که برای جلوگیری از دخالت برخی افراد و نهادها و وزارتخانه ها چون وزارت کشور در انتخابات و تحمیل نمایندگان به مجلس و مردم، اصل ۹۹ تصویب شود و شورای نگهبان را که به نظرمان نهاد مقدسی میآمد متولی این کار قرار دادیم؛ و در حقیقت فلسفه وجودی اصل ۹۹ تأمین آزادی انتخابات بود و هدف نظارت بر انتخابات بود نه تعیین کاندیداها این امر در چند دوره رعایت شد ولی پس از چندی آقایان اصل ۹۹ را به نظارت استصوابی تفسیر نموده و در حقیقت انتخابات را دو مرحله ای کردند. آقایان خود را قیم مردم و جامعه میدانند و به گونه ای اصل ۹۹ را تفسیر کرده اند که نه تنها جلوی دخالتها گرفته نشده است بلکه پس از دخالت کردن اخیراً دفاتر نظارتی را در شهرها ایجاد کرده اند تا کاندیداها را زیر نظر داشته باشند در حالی که آنان چنین حقی را ندارند و برخلاف قانون است. با این اوضاع و اوصاف نمیتوان نسبت به انتخابات آینده خوشبین بود. فعالیت های هسته ای ایران ] نظر شما درباره فشارهای بین المللی در رابطه با فعالیتهای هسته ای چیست؟ واقعاً معلوم نیست ایران در مقام تولید سلاحهای خطرناک هسته ای باشد، و استفاده صلح آمیز از دانش هسته ای حق تمام کشورهاست و نمیتوان کشوری را از آن منع کرد. سؤالی که در اینجا مطرح است این است که: چرا کشورهایی چون اسرائیل و آمریکا و روسیه آزادند که سلاحهای هسته ای تولید نمایند و تولید سلاحهای کشتار جمعی برای آنها منعی ندارد اما دیگر کشورها حق نداشته باشند؟! مگر آمریکا چه امتیازی دارد که سلاحهای کشتار جمعی را دارا باشد و ایران
گفتگو با نشریه اسپانیایی ال «پایس و خبرگزاری «رویترز» ۱۷۵ نداشته باشد؟ مگر آمریکا قیم دنیاست که خود واجد همهٔ سلاحهاست و اسرائیل را هم مسلح کرده است اما دیگر کشورها حق ندارند اینگونه سلاحها را داشته باشند؟ در سوء استفاده از این سلاحها تفاوتی میان آمریکا و دیگر کشورها هم نیست، چنانکه آمریکا با همین سلاحها ناکازاکی و هیروشیمای ژاپن را مورد حمله قرار داد و هزاران انسان را به کشتن داد. [وضعیت آینده عراق ] وضعیت آینده عراق و تأثیر آن بر ایران را با توجه به مشترکات فرهنگی و مذهبی میان - دو کشور همچون مشاهد شریفه که در هر دو کشور وجود دارد و علاقه مردم هر دو کشور برای رفت و آمد - چگونه پیش بینی میکنید؟ به واسطهٔ همگونی در بسیاری از مسائل دو کشور آینده دو کشور از لحاظ سیاسی و فرهنگی نمیتواند از هم جدا باشد و خواهی نخواهی بر یکدیگر تأثیر خواهند گذاشت. حاکمیتی هم که در عراق پا میگیرد باید بر طبق نظر اکثریت جامعه آنجا باشد و حکومت مردمی مطابق خواست آنها هرچه زودتر بایستی تشکیل شود؛ و چون مردم عراق مانند مردم ایران مسلمانند چگونگی حکومت بر اساس موازین اسلامی شکل میگیرد و حاکمیت آن نمیتواند بدون در نظر گرفتن دین و مذهب باشد و اقلیتها هم باید آزادانه بتوانند از حقوق شهروندی برخوردار باشند؛ همانگونه که امام فرمایند: «واشعر قلبک الرحمة للرعیة، والمحبة علی عه به مالک اشتر ه لهم... فإنّهم صنفان: إما أخ لک فی الدین أو نظیر لک فی الخلق» یعنی با رعیت با رحمت و محبت برخورد کن چون آنها یا برادر دینی تو هستند یا در خلقت با تو نظیرند و انسان هستند و همچنین در قرآن حق کرامت برای تمام انسانها به رسمیت شناخته شده است و میفرماید: ولقد کرمنا بنی آدم ایشان در رابطه با حضور آمریکا در عراق فرمودند: درست است که آمریکایی ها در عراق کار بزرگی را انجام دادند که همان
O ۱۷۶ ساقط کردن صدام بود و در برخی از جاها مردم از آمدن آنها استقبال کردند، اما در هر حال کشور متعلق به عراقی هاست و آمریکا باید حکومت را به حکومت انتقالی واگذار نموده و پس از تقویت آن از عراق خارج شود. شما احساس ایشان نسبت به آزادی و شروع مجدد تدریس ] چه احساسی نسبت به شروع تدریس خویش پس از سالها حصر دارید و این امر چقدر برای شما اهمیت دارد؟ وظیفه و کار اصلی ما درس خواندن و تدریس است وضع حوزه های علمی هم برای همین است. از اقصی نقاط کشور و دنیا برای فراگیری علوم به حوزه ها میآیند. من هم از همان اوان طلبگی و شانزده سالگی هر چه فرا میگرفتم تدریس میکردم و خودم علاقه بسیاری به تدریس داشته و دارم؛ بعضی از مراجع و بسیاری از علما و مسئولان کشور از شاگردان من بوده.اند علم اندوزی و تعلیم و تعلم امر بسیار مهم و با ارزشی است در روایات ما آمده است: «عالم ینتفع بعلمه أفضل من سبعین ألف عابد» یعنی عالمی که از علمش بهره برند از هفتاد هزار عبادت کننده افضل است. البته منافاتی ندارد که در کنار تدریس و علم، اندوزی انسان در مسائل سیاسی و اجتماعی هم اظهار نظر کند و به وظیفه شرعی و وجدانی خود عمل نماید. چون دین اسلام و آموزه های آن منحصر به مسائل عبادی و اخلاقی تنها نیست و اسلام به مسائل سیاسی و اجتماعی هم نظر خاص دارد. شما برای جانشینی خود چه کسی را توصیه میکنید؟ من طلبه ای بیش نیستم و در قم تدریس میکنم و مردم برای مسائلشان به من مراجعه میکنند اگر هم از دنیا رفتم افراد دیگری جای من را خواهند گرفت. مردم خودشان اهل تشخیص اند و باید خودشان به دنبال فرد اعلم بروند و من فرد خاصی را مشخص نکرده ام. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
۱۳۸۲/۸/۱۰ (۳۵) مصاحبه خبرنگار کانادایی بسم الله الرحمن الرحیم آرمانهای اولیه انقلاب ] به نظر شما چرا اکثریت مردم ایران خواستار تغییرات و اصلاحات هستند؟ حقیقت مطلب این است که رژیم شاه با این که روزی ۶ میلیون بشکه نفت صادر میکرد وضعیت اقتصادی کشور هم بد نبود هرچند حیف و میل نیز میشد ولی به مردم هم از همین پول نفت امکاناتی میرسید، اما آنچه که در کشور ما نبود استقلال و آزادی بود و مردم برای این دو شعار اساسی انقلاب کردند. یعنی مردم خواستار آن بودند که کشور خارجی در امور داخلی کشورشان دخالت نکند و در ابراز عقائد و نظریات هم آزاد باشند. مردم ایران انقلاب کردند تا دست اجانب از کشور کوتاه شود و حکومت از آن مردم باشد، یعنی حکومتی باشد که برآیند خواست و نظر مردم باشد. شعارهای اساسی مردم «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی بود، بدین معنی که حکومت مردمی و بر اساس موازین اسلامی باشد ولی پس از گذشت سالها مردم دیدند آن شعارهای صدر انقلاب زیر پا گذاشته میشود اصلاحاتی که گفته میشود مطلب تازه ای نیست بلکه مقصود عمل کردن به همان وعده های اولیه انقلاب است. دادگاه انقلاب که نامی از آن در قانون اساسی نیست با کسانی که اظهار نظر مخالف دارند برخوردهای تند میکند؛ آنها را احضار بازداشت و زندانی مینماید. دادگاه
غیرقانونی ویژه روحانیت به گونه ای دیگر با روحانیونی که نظر مخالف دارند برخورد می.کند عملاً قدرت را آنها در دست گرفته و با بگیر و ببند و محاکمات ساختگی موجب بحران در کشور میشوند و به افراد زیادی ظلم میشود. خودِ من به واسطه اظهار نظراتی که به آنها اعتقاد داشته و مصلحت میدانستم بیان کنم بیش از ۵ سال محصور بودم. گذشته از بازداشتها نزدیک ۱۰۰ نشریه را همین دستگاه قضایی تعطیل کرده و روزنامه نگاران را به زندانهای طویل المدت محکوم کردند. من واقعاً در گفتار و عمل آقایان در حاکمیت تضاد روشن میبینم از یک طرف میگویند مردم باید در انتخابات مجلس شرکت کنند مجلس در رأس امور است ولی پس از اظهار نظر نمایندگان ملت در مجلس آنها را احضار و محاکمه میک کنند و هیچ حرمتی برای نمایندگان ملت قائل نیستند. فعالیتهای هسته ای ایران ] در رابطه با همین ماجرای اخیر یعنی امضای پروتکل الحاقی به کنوانسیون منع سلاحهای هسته ای وقتی که سه وزیر خارجۀ اروپایی به ایران آمدند یک نفر به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی به پای میز مذاکره میرود و این یک نفر تصمیم گیرنده است، در حالی که نمایندگان مجلس و مردم از سیر قضایا بی اطلاعند. روال کار این بود که در ملاقات با وزرای خارجه سه کشور گفته میشد اوّلاً کشور ما کشور دموکراسی و حکومت آن مردمی است و طبق قانون نمایندگان مردم باید در مسائل اساسی تصمیم بگیرند، اگر نمایندگان مردم نظر مثبت دادند آن وقت امضاء خواهد شد، یک نفر نمیتواند در امر مهم مربوط به ۷۰ میلیون مردم تصمیم بگیرد. و ثانیاً: اگر بناست سلاحهای هسته ای برچیده شود باید دنیایی عاری از این قبیل سلاح داشته باشیم، نه این که آمریکا و اسرائیل و برخی کشورهای دیگر دارای این سلاحها باشند و فقط کشورهای مسلمان از جمله ایران حق نداشته باشند دارنده این سلاحها باشند.
مصاحبه خبرنگار کانادایی در یکی از جراید خواندم نخست وزیر انگلیس گفته است: ما نگران آن هستیم که ایران اسرائیل را مورد هدف قرار دهد. پس معلوم میشود آنها به دنبال امنیت اسرائیل اند نه جمع آوری سلاحهای کشتار جمعی! اگر میگویند به ایران و برخی کشورهای دیگر اعتماد نیست مگر به آمریکایی ها میتوان اعتماد کرد؟ مگر آمریکا به ناکازاکی و هیروشیمای ژاپن حمله اتمی نکرد و مگر هزاران انسان بیگناه را آنجا نکشت؟ حکومت فردی و سلب آزادی افراد ] * به نظر شما چه اتفاقی افتاد که شعارهای اولیه انقلاب از دست رفت؟ علت اصلی این است که به مردم بها داده نشد و عده ای خودسرانه حکومت را به صورت حکومت فردی در آوردند کسی هم اگر اعتراض کند با او برخورد میکنند. من در تهران کمتر بوده ام ولی مشاهده کردم که برخی دخترها و پسرها دست در دست هم با هم راه میروند! منظور ما از آزادی بی بندوباری نیست آزادی ای که خواست مردم ماست آزادی صلی الله علیه عقیده و بیان است همان آزادی که در زمان پیامبر و امام علی وجود داشت و آنان از هر نحو انتقادی استقبال میکردند آزادی یعنی این که ۱۳۵ نماینده مجلس بتوانند آزادانه نامه بنویسند و کسی حق نداشته باشد ائمه جمعه، جراید و... را علیه آنان بسیج کند تا با آنان برخورد کنند. رابطه ایران با دنیای غرب ] محافظه کاران ایجاد رابطه با غرب را دارای خطر میدانند به نظر شما ارتباط با غرب چه خطراتی میتواند برای ایران داشته باشد؟ به غیر از اسرائیل که ما آن را کشور مشروعی نمیدانیم رابطه بر اساس احترام متقابل در زمینه های فرهنگی اقتصادی و سیاسی با سایر کشورها اشکال ندارد و به
نفع کشور است نه این که کشوری مثل آمریکا بخواهد در ایران دخالت کند. متأسفانه علی رغم تمام شعارهایی که داده میشود که ارتباط خطراتی دارد اما برخی در سیاست شفاف عمل نکرده و نمیکنند و هرچه میگویند خلاف آن را عمل میکنند، به نظر من در سیاست باید شفاف سخن گفت و عمل کرد. ما مخالف سیاست غیر شفاف هستیم؛ سیاستی که در آن، صداقت، عاطفه انسانیت و دین نباشد شیطانی است. شما ملاحظه کنید در رابطه با مرگ خبرنگار کانادایی ایرانی الاصل، خانم زهرا کاظمی چه مشکلاتی عاید ایران شده است و اصل ماجرا هم مشخص نمیشود که واقعاً چه کسی مرتکب این جنایت شده است. سازش فلسطینی ها با اسرائیل ] اگر فلسطینی ها حاضر شوند اسرائیل را به رسمیت بشناسند شما چه نظری دارید؟ چون فلسطین مال فلسطینی هاست خودشان حق دارند در رابطه با کشور خود تصمیم بگیرند. ما که میگوییم اسرائیل غاصب است چون شروع غصب آنجا با خریداری تنها ۶٪ اراضی فلسطین آغاز شد سپس با جنگ، زور خدعه و آواره کردن فلسطینی ها ۵۱٪ را تصاحب کردند و الآن هم تفکر و ایده از نیل تا فرات را در سردارند. قاعدتاً فلسطینی ها بدون بازپسگیری اراضی اشغالی و بازگشتن آوارگان راضی نخواهند شد که با اسرائیل کنار بیایند. [ ولایت فقیه ] به نظر شما آیا ولایت فقیه مورد نظر آیتالله خمینی ادامه مییابد؟ این گونه که آقایان عمل میکنند شکست خواهد خورد. همانگونه که من قبلاً گفته ام با این روش که آقایان دارند ولایت فقیه از آیتالله خمینی شروع و به رهبر فعلی ختم میشود ولایت فقیه گناه ندارد روش آقایان بد بوده و مردم را مشمئز کرده است.
مصاحبه خبرنگار کانادایی این که میگویید ولایت فقیه ختم میشود یعنی حکومت اسلامی هم پایان مییابد؟ ۱۸ MY چون برخی کارهای خلاف خود را با نام اسلام توجیه میکنند، قهراً مردم به اسلام و هر نوع حکومتی که به نام اسلام باشد روی خوش نشان نخواهند داد. [ آیا اصل انقلاب ایران صحیح بود؟] آیا مردم فکر میکنند انقلابی که ۲۵ سال پیش کردند کار صحیحی بود؟ کشور از آن مردم است آنها تشخیص دادند باید انقلاب کنند و با اهداف بلندی انقلاب کردند البته خیال میکردند به وعده های داده شده عمل میشود و کشور مستقل و آزاد خواهیم داشت و از استبداد نجات پیدا میکنیم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
مصاحبه سردبیر و خبرنگار روزنامه «واشنگتن پست» ۱۳۸۲/۸/۱۶ بسم الله الرحمن الرحیم حضرت آیتالله العظمی منتظری طی مصاحبه ای با آقای «استیوگل» سردبیر واشنگتن پست و خبرنگار آن روزنامه به پرسشهای آنان پاسخ دادند. در پایان این گفتگو آیتالله العظمی منتظری طی پیامی به وسیله آقایان به ملت آمریکا خواستار آن شدند که ملت آمریکا نگذارند تعداد اندکی تحت فشار لابی یهود و صهیونیزم چهرۀ کشور بزرگی چون آمریکا را در دنیا بیش از این مخدوش نمایند. آنچه در پی میآید مشروح این مصاحبه است. من بازداشت یک روزه فرزندان و اعضای دفتر ایشان ] اسفند سال گذشته شما را از دور زیارت کردم احساس میکنم حال شما در حال حاضر بهتر از گذشته است و این کاملاً برایم محسوس است. به عنوان اولین سؤال میخواستم بدانم مشکلاتی که اخیراً برای پسران شما و برخی اعضای دفتر پیش آمد چه بوده است؟ اگر چه این مشکلات برای شما عادی به نظر میرسد. منزل متصل به دفتر اینجانب که متعلق به آیتالله آذری قمی بود، پس از درگذشت ایشان توسط ورثه آن مرحوم به دختر مرحوم آیتالله ربانی املشی دادستان اسبق کل کشور که همسر احمد پسر اینجانب است فروخته شد و مراحل قانونی برای انتقال اسناد صورت گرفت ولی تا حال که چهار سال میگذرد منزل
مصاحبه سردبیر و خبرنگار روزنامه «واشنگتن پست» ۱۸ تحت توقیف دادگاه ویژه روحانیت قرار گرفته در این مدت وکیل قانونی مالک تلاش بسیاری کرد که این مشکل حل شود و منزل بازپس داده شود ولی نتیجه نگرفت. از طرفی با توجه به این که حسینیه شهدا نزدیک به ۶ سال است توقیف شده و نیاز مبرم به فضای بیشتر دربهای آن منزل گشوده شد؛ که توسط نیروهای امنیتی احمد و سعید و برخی اعضای دفتر و کارگران مشغول به کار که جمعاً ۱۱ نفر بودند بازداشت شدند که تا شب همگی آزاد گشتند و یکی از اعضای دفتر فردای آن روز آزاد شد، و در مدت کوتاه بازداشت برخوردهای بدی با دستگیر شدگان صورت گرفت و برخی مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. حال آنکه آنها باید خرسند باشند که بدون ایجاد زحمت و هزینه منزل مورد نظر به صاحب آن بازگشته است. نیروهایی که در اطراف مشاهده میشوند آیا همیشه هستند؟ نیروهای امنیتی نوعاً برای محافظت هستند ولی پس از آن ماجرا نیروهای سپاه پاسداران رسماً در منزل مذکور مستقر شدهاند و قاعدتاً نیروی بیشتری از این لحاظ در اطراف مستقر کرده اند. فعالیت های هسته ای ایران ] نظر شما در رابطه با ارتباطات اخیر ایران با اروپا چیست؟ به نظر میرسد با امضای پروتکل الحاقی، رابطه ایران با غرب گرمتر میشود. از سوی دیگر ایران آزمایش موشکهای شهاب ۴ را متوقف کرده است. همانگونه که قبلاً هم گفته ام دو نکته اساسی در رابطه با امضای پروتکل حائز اهمیت است اوّلاً: دبیر شورای عالی امنیت ملی طبق کدام قانون و قاعده با اختیار تام با وزرای سه کشور اروپایی وارد مذاکره میشود و تصمیم میگیرد؟! در کشوری که حاکمیت از آن مردم است کسانی میتوانند قراردادهای به این مهمی را امضاء کنند که نمایندهٔ
نزدیک به ۷۰ میلیون جمعیت آن کشور باشند حال آنکه ۲۹۰ نماینده مردم در مجلس در این ماجرا دخالتی نداشته اند؛ و اگر قرار است ایشان نماینده تام الاختیار، باشد بایستی مجلس او را تأیید نماید. و ثانیاً وجود سلاحهای کشتار جمعی پدیده ای است که باید از تمام دنیا برچیده شود، در اینجا نمیتوان میان کشورها تبعیض قائل شد که برخی کشورها مانند آمریکا و اسرائیل و برخی کشورهای دیگر دارای آن باشند ولی بر کشورهای مسلمان فشار آورده شود که شما حق ندارید از این سلاحها داشته باشید.
نمیتوان در اینجا گفت کشوری چون آمریکا، اسرائیل .......... دارای عقلانیت اند و
بیهوده از این سلاحها بهره نمیبرند؛ برای این که گذشتهٔ آمریکا نشان میدهد که آنها از بمبهای اتمی در هیروشیما و ناکازاکی استفاده کردند و هزاران انسان بیگناه را کشتند. در هر صورت این خلاف عدالت است که برای برخی کشورها امتیاز قائل شویم و از سوی دیگر یک نفر از ناحیه یک کشور ۷۰ میلیونی تصمیم بگیرد، بدون این که از سوی مردم و نمایندگان آنها تأیید شده باشد. در دنیای امروز یک نفر نمیتواند برای یک کشور تصمیم گیرنده باشد و حاکمیت فردی با شکست مواجه است. آرمانهای اولیه انقلاب ] فکر نمیکنید با توجه به این که مبارزات مردم ایران برای ایجاد دموکراسی متوقف شده و یا شکست خورده است پس آنها چاره ای ندارند جز این که با همان حاکم فردی به توافق برسند؟ به نظر شما مردم چه راهی را باید پیشه کنند تا برای ایجاد یک حکومت مردمی پیروز شوند؟ از همان آغاز انقلاب و حرکات اعتراضی انجام شده توسط مردم در طول مبارزات شعارهای اساسی «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» بود و تا پایان مبارزات شعار همین بود و خود مرحوم آیتالله خمینی نام جمهوری اسلامی را بر سر زبانها انداختند. بنابراین حاکمیت باید مردمی و بر اساس موازین اسلامی باشد
مصاحبه سردبیر و خبرنگار روزنامه «واشنگتن پست» ۱۸۵۵ و مسئولین چاره ای ندارند جز این که به اصلاحات تن، دهند اصلاحات مطلب تازه ای نیست بلکه بازگشت به همان آرمانهای اولیه انقلاب است. شعارها متأسفانه از مسیر خود منحرف شده است و کسی حق اعتراض و بیان عقیده را ندارد و به محض اظهارنظر با او برخورد قضایی میشود و از آن طرف آقایان میگویند: ما زندانی سیاسی نداریم آیا امثال اشکوری، گنجی، عبدی، آقاجری و.... دزد و قاتلاند که در زندان به سر میبرند یا برای اظهار نظر مخالف زندانی شده اند؟!! در زمان پیامبر و حضرت علی ها هیچ زندانی سیاسی وجود نداشت، حتی امام علی در خطبه الالالالالا ۲۱۶ نهج البلاغه میگویند: «از من انتقاد کنید من اینگونه نیستم که فوق خطا باشم». در قانون اساسی ما آمده است که محاکمات سیاسی باید علنی و با حضور هیئت منصفه باشد. در صورتی که این قانون رعایت نمیشود و اینگونه برخوردها هیچگاه با حکومت عدل علی الا سازگار نیست. روابط ایران با غرب و آمریکا ] مردم آمریکا و غرب از طریق تصاویر و رسانه ها در مورد برخی از آقایان قضاوت میکنند و از آنان چهره های پرخاشگر نسبت به غرب در ذهن دارند، حال آنکه شما با نصیحت و ملاطفت سخن میگوئید آیا اگر شما در موقعیت بالا بودید روابط ایران و غرب بهتر از این میشد؟ بسا نظرها درباره مسائل کشور متفاوت است. من در برخی از مصاحبه های اخیر گفته ام اشغال سفارت آمریکا کار درستی نبود و در شرایطی خاص اتفاق افتاد. به نظر من بجز اسرائیل که کشوری غاصب است ایران باید با دیگر کشورها در تمامی حوزه های فرهنگی، سیاسی اقتصادی و.... رابطه و همکاری متقابل داشته باشد قطع قطع رابطه میان ایران و آمریکا به ضرر هر دو کشور است. برفرض به طور موقت چالشهایی هم بود باید حل شود و این دیوار جدایی را باید خراب کرد. به نظر من لابی یهود و صهیونیزم مانع برقراری ارتباط هستند؛ و با ایجاد رابطه مجدد، سیاستهای آنهاست که با شکست مواجه می.شود لابیهای یهود و صهیونیسم
جهانی که اکثریت، اقتصاد فرهنگ و رسانه های آمریکا را در اختیار دارند با رابطهٔ ایران و آمریکا مخالف میباشند و نسبت به آن کارشکنی میکنند. است، * من کاملاً قبول دارم که لابی ها مشکل ساز شده اند و آنها مانع هستند و قبول هم دارم که آنها اکثر امکانات آمریکا را در دست دارند؛ ولی من شخصاً خبرنگار مستقلی هستم و تحت نفوذ آنها نیستم و همچنین نشریه ما اینگونه است؛ ولی به نظرم آمد که رفتار شما با خبرنگاران بسیار صمیمی به نظر شما چرا آیتالله خمینی اینگونه نبودند؟ واقعیت این است که آیتالله خمینی هم در پاریس هم در ایران در اوایل با تمامی رسانه های خارجی از جمله آمریکایی انگلیسی و.... مصاحبه های صمیمانه داشتند ولی پس از مدتی دیگر ادامه ندادند البته نباید فراموش کرد که اقدامات آمریکا موجب رنجش ایشان شده بود. آیتالله العظمی منتظری در ادامه با اشاره به جنایات اسرائیل در فلسطین گفتند: در قرآن کتاب آسمانی ما که اخبار غیبی هم در آن وجود دارد در آیه ۱۶۷ سورهٔ اعراف آمده است و خداوند اعلام کرد که بر قوم یهود کسانی را مبعوث خواهد کرد که تا روز قیامت آنها را به زحمت انداخته و موجب اذیت و آزار آنها خواهند شد.» وقتی نسل امروز فلسطین مشاهده کردند اسرائیلیها سرزمین آنان را غصب کرده اند و پدران آنها را کشتند و بسیاری را آواره کردند حتماً ساکت نخواهند نشست و با هر وسیله اعتراض خود را اعلام خواهند کرد. [ تصویر ایرانیان از عراق ] کسانی که از ایران به عراق رفته اند و بازگشته اند چه تصویری از آنجا دارند؟ از این که شرّ صدام و صدامیان کنده شد همه خوشحالند، و نوعاً از رفتار سربازهای آمریکایی اظهار رضایت میکنند البته عده قلیلی یا از طرفداران صدام یا دیگران مخالفتها و مزاحمتهایی دارند ولی نوع مردم خوشحالند. اما به نفع آمریکایی هاست که پس از برقراری یک حکومت مردمی عراق را ترک کنند که بیش
مصاحبه سردبیر و خبرنگار روزنامه «واشنگتن پست» ۱۸ از این تلفات ندهند و مردم آمریکا دچار ضرر بیشتر نشوند. متأسفانه بدترین وضعیت برای یک کشور آن است که دولت محلی با مردمش کاری بکند که مردم به دخالت خارجیها راضی شوند. پیاده شدن اهداف اساسی انقلاب ] ۲۴ سال از انقلاب میگذرد و به وعده های داده شده عمل نشده است، به نظر شما چقدر باید بگذرد تا اهداف اساسی انقلاب پیاده شود؟ تنها راهش رسیدن مردم به بلوغ و شعور سیاسی است تا خود مردم نخواهند وضعیت بر همین منوال است. از پیامبراکرم نقل شده: «کما تکونوا یولّی علیکم» یعنی همان گونه که هستید بر شما حکومت خواهد شد. همانگونه قرآن هم میفرماید: «خداوند سرنوشت قومی را تغییر نخواهد داد مگر آنکه آنان خود را عوض کنند». ولی مردم خسته و ناامید شده اند. این امر مقطعی است و مردم هنگامی که احساس وظیفه کنند از ناامیدی دست برخواهند داشت. إن شاء الله مسئولین هم در رفتار خود تجدیدنظر نمایند تا مشکلات حل شود. پیام برای ملت آمریکا ] در پایان این مصاحبه با توجه به آمریکایی بودن خبرنگار و سردبیر روزنامه واشنگتن پست فقیه عالیقدر پیامی برای ملت آمریکا فرستادند: ملت ایران با ملت آمریکا هیچ دشمنی و مخالفتی ندارد؛ کشور بزرگ آمریکا خدمات زیادی کرده است، از جمله حذف صدام یا طالبان؛ مردم آمریکا نوعاً مردمی سختکوش و مذهبی، اند، سزاوار نیست با این اوصاف مقدرات این کشور بزرگ به دست تنها ۵ میلیون صهیونیست باشد.
کشور پهناور آمریکا با حدود ۳۰۰ میلیون جمعیت با آن همه امکانات خدادادی چرا باید اقتصاد، فرهنگ و رسانه هایش تحت اختیار تنها - جمعیت آن یعنی اقلیت یهودی آن کشور باشد؟ انتظار میرود مردم آمریکا به دولت خود اعتراض کنند چرا باید تمام حیثیت و آبروی آمریکا در گرو حمایت از ۵ میلیون صهیونیست غاصب در اسرائیل از دست برود؟ دولت آمریکا نزدیک به یک میلیارد و سیصد میلیون مسلمانان دنیا را که از امکانات و ذخایر آنها بهره میبرد رها کرده و برای خوشایند اسرائیلی ها آبروی خود را در میان ملل جهان و بویژه مسلمانان برده است. آیا مردم آمریکا راضی اند دسترنج آنها، مالیاتهایی که میدهند و امکانات کشور آنها صرف کشوری شود که مشروع نیست و هر روز فشارش را بر مردم مظلوم فلسطین بیشتر میکند؟! آیا این اقدامات به ضرر کشور و ملت آمریکا نیست؟ آیا با این اوصاف اگر ملت ها بگویند «مرگ بر آمریکا حق ندارند؟ البته ما با یهود چون دینی آسمانی دارند مانند مسیحیت تعارض و جنگی نداریم و سابقاً در کنار هم با صلح و صفا زندگی میکردیم، ولی اقلیتی از یهود که همان صهیونیستها هستند با حمایت انگلیسیها و شخص بالفور» کم کم کشور فلسطین را اشغال کردند و الآن آمریکا از دست پرورده انگلیس که حکومتی پوشالی و غاصب است حمایت می.کند در حالی که چنین چیزی قابل توجیه نیست و جز ضرر چیز دیگری عاید ملت آمریکا نخواهد شد. و سرانجام آیتالله العظمی منتظری با قرائت روایتی خطاب به خبرنگار آمریکایی و سردبیر واشنگتن پست گفتند: ارزش هر انسانی به کار خوب اوست، هر کاری را خوب انجام دهید که این موجب ارزش شما خواهد بود.» والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۸/۱۶ دفتر آیتالله العظمی منتظری
مصاحبه نشریهٔ استرالیایی «سیدنی مورنینگ هرالد» ۱۳۸۲/۸/۲۱ بسم الله الرحمن الرحیم مشکل اساسی در کشور ما دولت در دولت است. تاحال درباره انتخابات آینده نفیاً واثباتاً اظهار نظر نکرده ام. حمایت آیتالله العظمی منتظری از تشکیل شورای استفتاء» متشکل از علمای اعلام بدون دخالت حاکمیت. مشکل اساسی در ایران دولت در دولت است ] به نظر شما مشکلات ایران امروز چیست؟ به نظر میرسد مشکل اصلی ایران تعدد مراکز تصمیم گیری و به بیان دیگر وجود دولت در دولت است. در ۲۵ سال گذشته روحانیت به قدرت و پول دسترسی داشته است. آیا بخشی از این نهاد به واسطه قدرت و پول دچار فساد نشده است؟ ممکن است افرادی به نام روحانیت سوء استفاده هایی کرده باشند، این اجمال مطلب است. عبارت معروف عربی میگوید: «لاکل ما یعلم یقال، و لاکل ما یقال یکتب فی الأوراق و یبثّ فی الآفاق» یعنی این چنین نیست که انسان هر آنچه را میداند بگوید و نه آنچه را میگوید نوشته و در آفاق پخش شود.
هدف از تأسیس جمهوری اسلامی ] * چارۀ کار چه میتواند باشد؟ آیا روحانیت باید به مساجد رفته و حاکمیت را به غیر روحانیون واگذار نمایند؟ نام جمهوری اسلامی از ابتکارات مرحوم آیتالله خمینی بود که در اوایل انقلاب مطرح کردند، منظور هم این بود که حاکمیت چون دیگر کشورها از آن مردم باشد و آنان تصمیم گیرنده اصلی باشند از این جهت با سایر کشورها تفاوتی ندارد. و قید اسلامی آن به این معنی است که چون مردم ما مسلمانند، بایستی کسی که متخصص امور اسلامی است نظارت کند تا در حکومت از موازین اسلامی تخطی نشود؛ این هدف اصلی از تأسیس جمهوری اسلامی بود. ولی کم کم به گونه ای شد که رئیس جمهور که منتخب مردم است و مسئولیت امور اجرائی را بر عهده دارد عملاً خلع سلاح شده و امکانات کشور از تحت اختیار وی خارج شده و در حد یک سخنران تنزل کرده و قدرت در غیر از او متمرکز شده. انقلاب مردم ایران به این دلیل بود که در زمان شاه قدرت در یک فرد تمرکز داشت و آزادیهای مردم سلب شده بود بر این اساس قیام مردمی برای آزادی و استقلال بود؛ و گرنه با صادرات ۶ میلیون بشکه نفت در روز کشور ما از نظر اقتصادی حداقل در ظاهر با مشکل حادی مواجه .نبود آزادی مورد نظر مردم آزادی بیان بود که مخالف بتواند آزادانه عقیده اش را ابراز کند و استقلال یعنی آمریکا و انگلیس و قدرتهای خارجی نتوانند در امور داخلی کشور ما دخالت کنند در حالی که شاه با حمایت همین کشورهای خارجی به مردمش جفا و آزادیهای آنان را سلب میکرد. خلاصه این که حکومت فردی و حکومتی که تمام امکانات یک جا جمع شود و مردم حق اعتراض و اظهار نظر نداشته باشند مورد خواست مردم نیست و با این روش نمیتوان کشور را اداره کرد.
مصاحبه نشریه استرالیایی سیدنی مورنینگ هرالد ۱۹۱ من با بسیاری از مردم که گفتگو کرده ام به صراحت میگویند در انتخابات آینده مجلس شرکت نخواهند کرد نظر جنابعالی در این خصوص چیست؟ من تا به حال در این مورد نفیاً و اثباتاً اظهار نظر نکرده ام، و فعلاً بنا دارم در این خصوص اظهار نظر نکنم. نظارت استصوابی ] * اگر در انتخابات آینده به طور گسترده صلاحیتهای کاندیداها رد شود آیا مشروعیت نظام زیر سؤال نخواهد رفت؟ اگر چنین اقدامی صورت گیرد خواهی نخواهی ما با بحران مواجه خواهیم شد. در حقیقت فلسفۀ نظارت شورای نگهبان بر انتخابات با توجه به این که من خودم رئیس خبرگان قانون اساسی بودم این بود که در گذشته شاه وزرا و صاحبان نفوذ در امر انتخابات دخالت میکردند و برای مردم شهرهای مختلف کاندیدا معین میکردند و این امر موجب سلب آزادی مردم در انتخابات شده بود برای این که پس از انقلاب چنین روشی تکرار نشود نظارت شورای نگهبان که به نظر میآمد نهاد قدیسی است تصویب شد، بر این اساس اصل ۹۹ در قانون اساسی آمده است تا آقایان نظارت بر انتخابات داشته باشند؛ اما این که نظارت به استصوابی تفسیر شود و در حقیقت افرادی را که آقایان شورای نگهبان در مرحله اوّل انتخاب کرده اند مردم ملزم باشند فقط از بین آنان انتخاب کنند چنین چیزی که انتخابات دو مرحله ای باشد هیچگاه مورد نظر نبود، منظور تأمین صحت انتخابات بود نه تعیین کاندیداها. بازداشت ها و محاکمات سیاسی ] افراد زیادی دستگیر و مدتی در سلول انفرادی به سر برده اند در این مورد چه نظری دارید؟ من همیشه با اینگونه بازداشت ها و محاکمات سیاسی مخالف بوده و هستم. بازداشت و محاکمۀ برخی از روحانیون نیروهای ملی مذهبی و دانشجویان،
روزنامه نگاران و... برخلاف اصل آزادی بیان .است و جز فاصله بین دولت و ملت و ایجاد بحران داخلی و خارجی ثمره ای برای کشور ما نخواهد داشت. تعجب این است که آقایان حکومت خود را حکومت نبوی و علوی فرض کرده اند حال آنکه صلی الله علیه پیامبر و امیرالمؤمنین یا هیچ کدام با مخالفان خود از این گونه برخوردها چون دستگیری و محاکمه نداشته اند. به عنوان نمونه خوارج نهروان که یکی از گروههای عمده مخالف امام علی، بودند آزادانه عقیدۀ خود را بیان میکردند و کسی حق تعرض به آنها را نداشت. حتی یکی از سران آنها به نام خریت بن راشد با سی نفر از یارانش تشکلی درست کرده بود که حضرت وقتی با این پرسش مواجه شد که چرا با آنها برخورد نمیکنید؟ گفتند: در این صورت باید زندانها را پر کنیم. [ شورای استفتاء ] آقای هاشمی رفسنجانی اخیراً سخن از شورای استفتاء» گفته اند، آیا چنین چیزی عملاً ممکن است؟ اگر منظور از این شورا دخالت حاکمیت و انتصاب اعضای آن شورا از سوی حاکمیت باشد قهراً مردم کمتر اعتماد خواهند کرد؛ اما اگر خود حوزه و علمای اعلام تصمیم بگیرند چنین شورایی را به وجود آورند بسیار بجا و مناسب خواهد بود، چون فتوایی که از شورا صادر شود قطعاً قویتر و مورد اطمینانتر خواهد بود. مراکز تصمیم گیری در ایران متعدد است ] از اول انقلاب تا به حال شعارهایی مطرح شده است و وقتی با بن بست مواجه شده اند از شعارها دست برداشته و به قول معروف کوتاه آمده اند، به نظر شما چه دلیلی وجود دارد؟ دلیل اصلی آن است که در کشور ما مراکز متعدد تصمیم گیری وجود دارد (دولت در دولت و نهادهای انتخابی که باید تصمیم گیرنده باشند عملاً اختیار ندارند، و وقتی پشتوانه مردمی به هیچ انگاشته شود و افراد به جای ملت تصمیم میگیرند
مصاحبه نشریه استرالیایی سیدنی مورنینگ هرالد قهراً در مواجهه با مشکلات مجبورند کوتاه بیایند. در همین ماجرای امضای پروتکل الحاقی ملت ما مشاهده کردند یک نفر به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی بدون این که نهادی چون مجلس که نمایندگان منتخب مردم میباشند حتی اطلاع از روند مذاکرات داشته باشند خود اقدام میکند و از طرف نزدیک به ۷۰ میلیون جمعیت تصمیم میگیرد. با چنین روشهایی خواهی نخواهی یک نفر تصمیم گیرنده است و هزینه های آن را مردم متحمل میشوند، و چنین روشی در زمان شاه هم وجود داشت. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۸/۲۱ دفتر آیتالله العظمی منتظری
پاسخ به سؤالات جمعی از فعالان سیاسی در مورد زندان و زندانی سیاسی بسم الله الرحمن الرحیم ۱۳۸۲/۹/۳ محضر آیتالله العظمی منتظری دامت برکاته سلام علیکم با آرزوی سلامت و توفیق روزافزون برای جنابعالی به عرض میرساند یکی از شیوه هایی که عده ای در درون نهادهای حکومت در مقابل منتقدان و مخالفان قانونی و مسالمت جو پیش گرفته اند، اعمال برخی تضییقات و فشارها - غالباً- روانی در سلولهای انفرادی و بازداشت های طویل المدت و نیز فشار بر خانواده های زندانیان سیاسی است. از آنجا که کلیه امور در جمهوری اسلامی مستقیم یا غیر مستقیم به شرع انور و فقه جعفری و اسلام محمدی و تشیع علوی نسبت داده میشود، وظیفۀ خود دانستیم تا از حضرتعالی به عنوان فقیه اهل بیت ها و مجتهد مسلم مشروعیت اینگونه اقدامات را جویا شویم. لازم به ذکر است که با تحقیق از زندانیان سیاسی در بند هیچ یک از امور زیر فرضی نیست و وقوع آنها به تواتر بر عدول مؤمنین اثبات شده است. از آنجاکه انتساب اینگونه امور به اسلام عزیز وهن دین محسوب میشود خواهشمند است در صورتی که صلاح بدانید به سؤالات زیر پاسخ فرمائید: ۱ - آیا قاضی دادستان بازجو و بازپرس که صریحاً به زندانی یا خانواده زندانی دروغ میگوید، صلاحیت شرعی ادامه کار قضایی را دارد یا نه؟ ۲ آیا زندانی کردن منتقد و مخالف قانونی و مسالمت جو و اصولاً زندانی سیاسی یا حتی زندانی عادی در سلول انفرادی آن هم هفته ها و ماهها شرعاً مجاز است؟ آیا بازداشت طولانی مدت زندانی سیاسی برای شکستن روحیه او و اخذ اقرار مطابق مذاق بازجو یا قاضی شرعاً مجاز است؟
پاسخ به سؤالات جمعی از فعالان سیاسی ۱۹۵۵ ۴ آیا قطع ارتباط زندانی سیاسی با خانواده اعم از ملاقات حضوری، کابینی و تلفنی) به قصد اعمال فشار به وی و خانواده اش تا چند هفته یا حتی چند ماه شرعاً مجاز است؟ ۵ آیا میتوان بر تنبیه بدنی زندانی سیاسی نام تعزیر شرعی نهاد؟ ۶- آیا جلوگیری از دسترسی زندانی به وکیل مدافع قانونی در طول بازداشت مجوز شرعی دارد؟ ۷-آیا زندانبانان شرعاً مجازند به زور مانع اعتصاب غذای زندانی سیاسی شوند که برای رهایی از فشار ظلمه تنها چاره را اعتصاب غذا یافته است؟ پس از سلام و تحیت با احترام جمعی از فعالان سیاسی بسم الله الرحمن الرحیم صلاحیت شرعی قضات ] ج ۱- اساساً از نظر عقل و شرع، حکمت و مصلحتی برای ضرورت قضاوت و مقدمات آن جز اقامه عدل و احقاق حق وجود ندارد؛ و از این رو هرگونه گفتار یا کرداری که موجب تضییع حق و انحراف قضاوت از مسیر صحیح خود شود حرام و قضاوت مبتنی بر آن نامشروع و غیر نافذ است؛ و طبعاً اگر کسی بدین گونه عمل نموده و از مجرای عدالت خارج شود صلاحیت هیچگونه کار قضایی اعم از خود قضاوت یا مقدمات آن را ندارد اعمال فشار به زندانی و یا خانواده اش ] ج ۲، ۳، ۴ و ۵ همانگونه که قبلاً در پاسخ به سؤالات خانواده بازداشت شدگان سیاسی گفته شده است در دیدگاه اسلام سه نوع زندان وجود دارد: ۱ - زندان به عنوان حد شرعی مانند زندان نمودن دستور دهنده به قتل. ۶ ۲ - زندان، تعزیری که به صلاحدید حاکم شرع جامع شرائط نسبت به جرائم
خاص به جای جریمه مالی یا شلاق تعیین میگردد. زندانی کردن به دو نوع مذکور تنها پس از ثبوت جرم توسط محکمه صالح و حکم مجتهد عادل و بصیر مجاز و مشروع است و قبل از آن زندانی نمودن متهم جایز نمیباشد. زندان اکتشافی که قبل از ثبوت جُرم متهم جهت تحقیق و کشف جرم میباشد؛ و قدر متیقن از موارد جواز این نوع از منابع شرع زندانی کردن شخص متهم به قتل عمد است، که مدت آن باید کمتر از هفت روز باشد. اما در اتهامات سیاسی چنان که گفته و سیره حضرت امام علی است مخالفان سیاسی حکومت صالح و منتقدان آن تا زمانی که اقدام مسلحانه ننمایند آزادند، و حبس و بازداشت و قطع ارتباط آنان با بستگان برای اثبات جرم و اقرار به آن و اعمال هرگونه فشار بویژه به طور حبس انفرادی و طویل المدت جایز نیست؛ و به طور کلی زندان سیاسی مصطلح و رایج از هیچ کدام از انواع مجاز سه گانه زندان: حدی، تعزیری و اکتشافی نمیباشد چه رسد به این که تنبیه بدنی زندانی سیاسی به یکی از عناوین حد تعزیر و کشف جرم جائز باشد و بالاخره این قبیل احضارها و بازداشت ها و محاکمات و زندانهای معمول نسبت به مخالفین سیاسی برخلاف شرع و قانون اساسی و از مصادیق بارز ظلم است. [حق دفاع ] ج ۶ و ۷ امکان هرگونه دفاع چه دفاع قولی خواه مباشرتاً و خواه توسط وکیل مورد قبول و اعتماد متهم و زندانی و چه دفاع عملی مثل اعتصاب غذای مشروع از حقوق مسلّم عقلی و شرعی انسانهاست و ممانعت از آن بویژه در مورد منتقدان سیاسی ظلم و حرام است. برای اطلاع بیشتر در زمینهٔ مطالب ذکر شده میتوانید به کتاب دیدگاههای اینجانب مراجعه نمائید. إن شاء الله موفق باشید. ۱۳۸۲/۹/۳ حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۹/۶ (۳۹) دیدار جمعی از اعضای سازمان دانش آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت بسمه تعالی در آستانه برگزاری کنگرۀ سازمان دانش آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت) جمعی از اعضای شورای مرکزی و عمومی این سازمان با آیتالله العظمی منتظری دیدار و گفتگو کردند. در آغاز این دیدار مهندس علی اکبر موسوی خوئینی دبیر کل سازمان و نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ضمن ارائه گزارشی از فعالیتها و مباحث مطروحه از ناحیه اساتید دانشگاه و عالمان دینی در کمیته سیاسی گفت: شرایط دوگانه و تضادهای موجود در قانون اساسی کارآمدی آن را تحت تأثیر قرار داده، و از طرفی بیم آن میرود که با ساز و کار پیش بینی شده در بازنگری سال ۶۸ و ترکیب هیئت مربوطه برای تهیه پیش نویس اصلاحی آن را بدتر نماید و بالطبع برگزاری همه پرسی گزینه اصلی خواهد بود. دبیر کل سازمان ادوار تحکیم وحدت شرایط انتخابات مجلس هفتم را مبهم و مه آلود توصیف و اضافه کرد: علاوه بر نظارت استصوابی افت شدید جایگاه مجلس و رد نمودن پی در پی مصوبات تأثیرگذار مجلس به بهانه های واهی توسط شورای نگهبان مهمترین مانع مشارکت مردم در انتخابات مجلس هفتم میباشد.
در این دیدار آیتالله العظمی منتظری ضمن خوشامد گویی به حاضرین و تبریک عید سعید فطر در مورد مجلس هفتم گفتند: ۶ همانگونه که اعلام کرده ام قضاوت نهایی در مورد انتخابات مجلس هفتم را به آینده موکول میکنم ولی قبل از انتخابات باید جایگاه مجلس احیا شود؛ و متأسفانه مجلسی که اکثریت آن با اصلاح طلبان است این گونه با آن برخورد میشود. بازنگری قانون اساسی ] ایشان با اشاره به بازنگری قانون اساسی اظهار داشتند: مرحوم حاج احمدآقا خمینی با توجه به مسئولیتم در مجلس خبرگان اوّل اصرار داشت که با نوشتن نامهای به امام خمینی درخواست اصلاحیه قانون اساسی را اینجانب بدهم، که به دلایل خاص نپذیرفتم. ولایت مطلقه فقیه و قانون اساسی ] ایشان با تأکید بر این نکته که حتی پیامبراکرم نیز ولایت مطلقه نداشته و آن ال العالیة حضرت دستورات خداوند را ابلاغ و اجرا میکردند، افزودند: من با اضافه کردن به اصل ۱۱۰ و ولایت مطلقه فقیه موافق نبوده و به آن رأی ندادم و این بند با فشار خاص و عمدتاً بر اساس نگاه به شخصیت آقای خمینی در بازنگری اضافه شد و این روزها قابل پیش بینی نبود. آیتالله العظمی منتظری با اشاره به سخنان امام خمینی در بهشت زهرا مبنی بر اینکه قانونی که پدران و اجداد ما نوشتند برای ما الزام آور نیست اعلام کردند: قانون اساسی ای که در سالیان قبل در جمهوری اسلامی نوشته شده برای نسل جدید تعهدآور نیست، چرا که این نسل در آن زمان امکان رأی دادن نداشتند؛ و غیر از اصل مربوط به اسلامیت نظام که از اصول لایتغیر میباشد بقیه اصول قانون اساسی وحی منزل نیست و قابل تغییر میباشد.
دیدار جمعی از اعضای سازمان دانش آموختگان ایران معظم له در پایان فرمودند کسانی که در حاکمیت میگویند مردم ما را قبول دارند چرا از رفراندوم هراس دارند؟ طبعاً اگر مردم این مکانیزم و این اشخاص را قبول داشته باشند به آنها رأی خواهند داد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۹/۶ دفتر آیتالله العظمی منتظری
پاسخ به پرسش یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مورد مشکلات ساختاری ایران ۱۳۸۲/۹/۱۶ بسمه تعالی حضرت آیتالله العظمی منتظری بزرگ مرجع جهان اسلام و تشیع سلام علیکم احتراماً اینجانب کارشناسی ارشد مدیریت را سپری کرده ام و با مفاهیم مدیریتی کمی آشنا هستم احساس میکنم بزرگترین مشکل کشور ما مشکل ساختاری است در همه قلمروها، لذا خواهشمند است در جهان بینی توحیدی و اسلامی و علمی بفرمایید جهت حل مشکلات ساختاری ایران چه باید کرد تا ان شاء الله جمهوری اسلامی بتواند کوبنده تر از گذشته در راه سعادت و کمال ملت رشید ما و سایر ملتها جهاد نماید. @ ۱۳۸۲/۹/۷ با تشکر و با احترام - محمدباقر باقری نژادیان فرد نماینده مردم شریف شهرستان کازرون بسمه تعالی جناب آقای باقری نژادیان فرد نماینده محترم کازرون در مجلس شورای اسلامی دام توفیقه پس از سلام و تحیت نامه جنابعالی ملاحظه شد یادآور میشوم مشکلات اساسی مدیریت و نظام
پاسخ به پرسش یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ۲۰ کشور منحصر به مشکلات ساختاری نظام نیست بلکه مشکلات فراوان دیگری نیز در کنار آن وجود دارد که در این مختصر نمیگنجد و در مورد مشکلات ساختاری باید گفت این مشکلات عمدتاً ناشی از تضاد و یا نارسایی های موجود در قانون اساسی است. از باب نمونه در قانون اساسی برای جریان امور کشور دو مدیریت مطرح گردیده است یکی ولایت فقیه و دیگری دولت که بیشترین اعتبار و قدرت تصمیم برای ولایت فقیه در نظر گرفته شده و از طرف دیگر بیشترین مسئولیت و پاسخگویی بر عهده دولت میباشد و این مشکل با فرض پذیرش و اعمال ولایت مطلقه مضاعف خواهد بود زیرا در این صورت نه تنها دولت بلکه قوای دیگر نیز در برابر اختیارات نامحدود ولایت فقیه که در برابر هیچ کس پاسخگو نیست هیچگونه اختیاری نخواهند داشت. آثار مخرب و جبران ناپذیر این امر و عوارض ناشی از آن در سالهای متمادی گذشته بر کسی پوشیده نیست. نمونه دیگر، تفسیرهای نادرست و نامقبول قانون اساسی توسط شورای نگهبان است که گاه موجب انسداد راه تأسیس قوانین کارآمد و مشکل گشا میشود و نمونه دیگر تعدد مراکز قانونگذاری مثل مجمع تشخیص مصلحت و مجلس شورای اسلامی است که علی رغم برتری کمی و کیفی مجلس مذکور سخن نهایی و تصمیم آخر از آن مجمع میباشد. مشروح بحث پیرامون این قبیل مشکلات در دو جزوه «ولایت فقیه و قانون اساسی» و «حکومت مردمی و قانون اساسی» اینجانب مندرج در کتاب دیدگاهها مطرح شده است. توفیق همگان را برای خدمت به اسلام و کشور از خداوند متعال مسألت دارم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۹/۱۶ حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۹/۲۰ «۴۱) مصاحبه روزنامه انگلیسی «گاردین» بسم الله الرحمن الرحیم [ اهمیت احراز جایزه توسط خانم شیرین عبادی ] به عنوان اولین سؤال اهمیت احراز جایزه توسط خانم شیرین عبادی به نظر شما چیست؟ از همان ابتدا که ایشان برنده جایزه شده بودند این سؤال از من شد، من هم در جواب گفتم از این که یک ایرانی مسلمان که به عنوان دفاع از حقوق انسانها توانسته این جایزه را از آن خود کند من خوشحالم و این نشان میدهد که دنیا و مردم آن به حقوق بشر اهمیت میدهند و دنیا متوجه شده است بایستی از تجاوز و ظلم به انسانها دست برداشته و آن را امری مذموم میشمرد. کنید. یک لحظه تاریخی از حوادث انقلاب ] شما در لحظات مختلفی از انقلاب بوده اید یک لحظه تاریخی از حوادث انقلاب را بیان من یادم هست وقتی آیتالله خمینی از پاریس به ایران آمدند، یک روز بختیار دستور حکومت نظامی را صادر کرده بود و به نظر میرسید میخواستند با اجرای آن با آیتالله خمینی علما مردم و خلاصه با کل انقلاب برخورد کنند و سرنوشت انقلاب بکلی عوض شود. آن موقع من خودم تهران بودم، ایشان دستور دادند حکومت نظامی را رعایت نکرده و به خیابانها، بریزند و عملاً حکومت نظامی لغو شد و اهداف سوء آنها عملی نشد. مردم
مصاحبه روزنامه انگلیسی «گاردین» آرمانها و شعارهای انقلاب و تحقق آنها ] در بحبوحه انقلاب چه آرمانها و شعارهایی را مدنظر داشتید؟ حکومت گذشته یک حکومت دیکتاتوری وابسته بود که خارجی ها کاملاً بر ارتش آن و دیگر قوای اجرایی آن نفوذ کامل داشتند. شاه خود را حاکم و تصمیم گیرنده یک نفره میدانست و به نظر و خواست مردم اهمیت نمیداد. مردم متدین بودند و آزادی میخواستند مردم برای رفاه و اقتصاد انقلاب نکردند. گرچه شاه خانواده و اطرافیانش درآمد نفت کشور را به یغما میبردند اما مردم هم بی بهره نبودند و کشور از این نظر اداره میشد بنابراین انقلاب برای استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی بود مراد از «استقلال» عدم دخالت خارجی ها بود، «آزادی» یعنی تمام طبقات حق اظهار نظر داشته باشند مراد از «جمهوری» یعنی حکومت مردمی بر اساس خواست اکثریت و اسلامی» یعنی کشور باید بر اساس موازین اسلامی و عدالت اداره شود زیرا اکثریت مردم ما مسلمانند. ایجاد عدالت اجتماعی یکی از اهداف اصلی حاکمیت اسلامی است، و اگر اسلام حقیقی پیاده شود عدالت در پرتو آن محقق می.شود قرآن میفرماید: «لقد أرسلنا رسلنا بالبینات و أنزلنا معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط هدف اصلی از ارسال رسل و انزال کتب آسمانی آن است که عدالت و قسط اجرا شود. فکر میکنید این شعارها و آرمانها چقدر محقق شده است؟ به نظر میرسد آنگونه که مردم خواسته اند انجام نشده است، و اگر امروز برخی از «اصلاحات» سخن به میان میآورند معنایش بازگشت به همان اهداف و شعارهای اولیه انقلاب است؛ البته برخی هم مخالف اصلاحات هستند و آن را ضدیت با انقلاب میشمرند در صورتی که اصلاحات عمل به همان وعده های اولیه انقلاب است نسبت به انقلاب آیا احساس کرده اید که کاری را چرا انجام داده اید و از آن تأسف بخورید؟ نسبت به اصل انقلاب هیچ تأسفی وجود ندارد چون مردم که صاحب انقلابند و