کتابها ‹ دیدگاهها - جلد دوم ‹ بخش ۷
دیدگاهها - جلد دوم
بخش ۷ از ۱۲نگهبان هم رد صلاحیت نماید پس چه نهادی بر کار شورای نگهبان نظارت نماید؟ زیرا در جمهوری اسلامی هیچ ارگانی نباید بدون نظارت متصدی امور گردد. مردم ما مسلمان و دارای رشد عقلی میباشند و مردم هر منطقه ای نسبت به افراد صالح آن منطقه از نظر اعتقادات دینی و تعهد عملی و مراتب علمی و صلاحیتهای دیگر شناخت بیشتری دارند و به مصالح خود نیز علاقه مند میباشند. این درست است که تفسیر قانون اساسی بر عهده شورای نگهبان است ولی تفسیر قانون نباید با روح و هدف آن در تضاد باشد در متن، قانون، نظارت بر انتخابات ذکر شده است نه نظارت بر کاندیداها و سلب آزادی از مردم در رأی دادن به افراد دلخواه خود. امید است آقایان محترم در تفسیر خود از اصل ۹۹ تجدیدنظر نمایند. حرکت اخیر نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی که برای احقاق حقوق خود و ملت شریف ایران دست به تحصن زدهاند و خواسته ای جز عمل به قانون ندارند بسیار قابل تقدیر است. دفاع از مظلوم وظیفهٔ هر انسان با وجدانی است و در قرآن کریم میخوانیم (لا تظلمون و لا تظلمون). آنان که برای عمل به وظیفه شرعی و قانونی خود آسایش خود و خانواده خویش را فدای احترام به مردم و آرای آنان نموده و اقدام به تحصن و روزه نموده اند نباید با تهدید و ارعاب مواجه شوند. تجدید نظر شورای نگهبان در مسألهٔ رد صلاحیتها و بازگشت از مسیر قبلی نه تنها باعث ننگ و عار نیست بلکه نشانه شجاعت و تعهد شما در عمل به موازین شرعی و قانون اساسی است. جلوگیری از ورود خدشه بیشتر به نظریه حکومت دینی وظیفه همگانی است، و شورای نگهبان چون در این مسأله ابتکار عمل را در دست دارد مسئولیت مضاعف دارد. گردن نهادن به خواسته های بر حق مردم و نمایندگان آنان از منزلت شما قدرشناسند نمیکاهد مردم بسیار قدر شناسند و هر حرکت صحیح شما را ارج مینهند.
نامه به فقها و حقوقدانان محترم شورای نگهبان ۲۴۵ شما با اصلاح مسیر خود موجب رضایت خدا و امیدواری مردم و در نتیجه تقویت نظام خواهید شد. بخواهید یا نخواهید باید روزی نظر خواهی از مردم و رفراندوم را بپذیرید، و هر نوع حرکت و موضعگیری شما در اینگونه مسائل در آن روز سرنوشت ساز تأثیر خواهد داشت. امیدوارم همواره مورد عنایت حق تعالی و هدایتهای الهی قرار گیریم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۱/۵ قم المقدسة - حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۱۱/۶ (۵۰) گزارش دیدار سفیر کشور آلمان در ایران بسمه تعالی لزوم حمایت آلمان و دیگر کشورهای اروپایی از تشکیل کشور مستقل فلسطینی. تشکر آیتالله العظمی منتظری از دولت آلمان به دلیل میانجیگری برای تبادل اسرای فلسطینی و اسرائیلی. * تقدیر فقیه عالیقدر از پارلمان آلمان به دلیل حمایت از تحصن نمایندگان مجلس در ایران آقای «بارون) پاول فون «مالتزان سفیر کشور آلمان در ایران در تاریخ دوشنبه ۸۲/۱۱/۶ در قم با حضرت آیتالله العظمی منتظری دیدار و گفتگو کرد. در ابتدای این دیدار آیتالله العظمی منتظری ضمن خوشامدگویی گفتند: لزوم حمایت آلمان و دیگر کشورها از تشکیل کشور مستقل فلسطینی ] من از پارلمان آلمان به دلیل حمایت از مجلس ایران و تحصن نمایندگان آن تحصنی که حق آنهاست - تقدیر و تشکر میکنم همچنین در خبرها آمده بود: دولت آلمان وساطت کرده است که اسرای فلسطینی و اسرائیلی مبادله شوند، من لازم میدانم از این کار خوب آلمانیها هم تقدیر و تشکر نمایم. مطلب دیگری که به نظر میرسد باید روی آن دقت شود این است که سابقاً کشوری به نام «اسرائیل وجود نداشت. وجود آن فشارها و برخوردهای تند
گزارش دیدار سفیر کشور آلمان در ایران ۲۴ نازیهای آلمان در گذشته که به یهودیها وارد میشد باعث شد یهودی ها چهرهٔ مظلومیت به خود بگیرند و با تلاش دولت انگلیس و بویژه شخص بالفور، دولتی یهودی در فلسطین پایه گذاری شود و از کشورهای مختلف یهود را جمع آوری کردند و اراضی فلسطینیان را اشغال و آنان را آواره نمودند. چون به وجود آمدن اسرائیل عکس العمل برخوردهای نازیها با یهود، بود انتظار میرود که در حال حاضر هم آلمانها تلاش کنند هرچه زودتر با همکاری دیگر کشورهای اروپایی - ملتی که از خانه و کاشانه شان بیرون رانده و آواره شده اند حداقل حق داشته باشند در خانه و کشور خود یک حکومت مستقلی داشته باشند. آمریکایی ها با حمایت همه جانبه از اسرائیل باعث شده اند اسرائیلی ها تا دندان مسلح باشند و هر روز بر فشارهای خود بر فلسطینیها بیفزایند امیدواریم کشور شما و جامعه اروپا بیش از پیش تلاش کنند کشور مستقل فلسطینی پا بگیرد. سفیر آلمان ضمن تشکر از آیتالله منتظری و ابراز خوشحالی از دیدار با ایشان گفت: بسیار خرسندم که جنابعالی مسائل سیاسی روز را خوب درک میکنید و در رابطه با آنها به موضعگیری میپردازید. سفیر آلمان که قبل از مأموریتش در ایران در برخی کشورهای اسلامی عربی چون مصر و الجزایر به عنوان سفیر خدمت کرده است در ادامه گفت: من مجاز نیستم در مسائل داخلی ایران اظهار نظر و دخالت کنم ولی علاوه بر حمایت پارلمان آلمان از نمایندگان پارلمان، ایران رئیس پارلمان آلمان طی نامه ای خطاب به آقای کروبی رئیس مجلس ایران مراتب حمایت خود را از مجلس ایران به اطلاع رسانیده است. در رابطه با فلسطین من چون در برخی کشورهای عربی بوده ام حساسیت موضوع فلسطین از منظر آنها را خوب درک میکنم کشور متبوع من واقعیات فلسطین را خوب تجزیه و تحلیل میکند، حتی در سال ۱۹۷۰ اولین بار بحث کشور خود مختار فلسطینی از سوی کشور آلمان مطرح شد. آیتالله منتظری: البته ما مخالف قوم یهود نیستیم آنها ملتزم به یکی از ادیان آسمانی و صاحب کتاب میباشند.
اقلیت های دینی در کشور ما هم دارای احترام هستند و همچون گذشته یهودیها و مسیحی ها و زرتشتی ها با مسلمانان زندگی میکنند همانگونه که به یهود نباید ظلم شود ظلم هایی که به فلسطینیان شده و میشود نیز باید جبران شود. دفاع از مظلوم وظیفه هر صاحب وجدانی است مولا امیرالمؤمنین خطاب به فرزندانش فرمودند: «کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً دشمن هر ظالم و کمک هر مظلوم باشید. وحدت جهان اسلام و رابطه با دیگر کشورها ] سفیر آلمان: من قبل از این که به ایران بیایم در مصر بودم و دیدارهایی با علمای ازهر مص کرده ام، برایم مطرح شد که شما نیز قائل به وحدت جهان اسلام هستید شما یکی شدن جهان اسلام و وحدت مسلمانان را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیتالله منتظری دنیای امروز را نمیتوان چون گذشته جدا از هم حساب کرد. دنیای امروز را به یک دهکده جهانی تعبیر میکنند نمیتوان میان کشورها دیوار جدایی کشید و آنها را از یکدیگر متفرق فرض کرد حتی قطع رابطه ایران با آمریکا نیز موضوعی ابدی نیست و میتوان در آن تجدید نظر کرد و با حفظ استقلال و عدم دخالت در امور یکدیگر دو کشور رابطه حسنه داشته باشند. جهان اسلام که گوشه ای از جهان امروز است نیز نمیتوانند از هم جدا باشند؛ همانگونه که ارتباط کشورهای جهان باعث برکات و جلوگیری از خون ریزی ها و درگیری ها و جنگهای خانمان سوز خواهد شد جهان اسلام هم باید با حفظ مشترکات خود تلاش کند از تفرّق و تشتت جلوگیری نماید. اخیراً رابطه ایران و مصر در شرف از سرگیری است و این امر باعث خوشحالی است که دو کشور مسلمان و دارای تمدن کهن با هم مجدداً رابطهٔ حسنه برقرار کنند. سفیر آلمان مدتی است که به ایران آمده ام احساس میکنم ایران در حال گشایش درهای خود به سوی کشورهای همسایه و ماورای همسایه است زلزله اسفناک و غمبار بم باعث شد که تمام کشورهای جهان با امکانات خود به ایران کمک نمایند. من هم با شما همداستانم در این موضوع که
گزارش دیدار سفیر کشور آلمان در ایران جهان امروز با هم هماهنگ و وحدت داشته باشند و این فصل نوینی خواهد بود که همه با هم در صلح و آرامش زندگی کنند. کشور آمریکا هم به زلزله بم کمک کرد و ایران آن را پذیرفت. آیتالله منتظری: البته ظاهراً برخوردهای خوبی با آنها صورت نگرفت که باعث تأسف است. موقعیت علمی نجف و قم ] سفیر آلمان: آیا با وضعیت پیش آمده برای نجف و کربلا و باز شدن درهای رفت و آمد میان قم با آنجا، آیا به نظر نمیرسد موقعیت علمی قم به آنجا منتقل شود؟ آیتالله منتظری: اختلافی میان قم و نجف نیست و هر دو حوزه به دنبال یک هدف هستند. چالش و تضادی میان دو مرکز علمی قم و نجف نخواهد بود. مانند دو دانشگاه که در یک کشور وجود دارد هر دو حوزه با تبادل علما و نظرات تقویت خواهند شد و به فعالیتهای علمی بیش از پیش ادامه میدهند، همانگونه که قبلاً تبادل و تعاطی افکار بوده است؛ البته مدتی با وجود صدام قطع شده بود. تشکیل حکومت در عراق ] آنچه که علمای نجف چون آیتالله سیستانی گفته اند مبنی بر برگزاری انتخابات آزاد با نظارت سازمان ملل مورد حمایت قم و علمای قم نیز میباشد. این که در عراق مردم خودشان بر سرنوشت خویش حاکم باشند و آنها مهجور نبوده و نیاز به قیم ندارند و عراق باید کشوری واحد بدون تجزیه باقی بماند مورد حمایت همه ماست. به نظر میرسد به نفع آمریکایی ها هم باشد که سیاست کشور عراق را به خود ملت عراق واگذارند این که هر روز سربازان آمریکایی در آنجا تلف میشوند باعث تأسف است و پدران و مادران آنها داغدار میشوند بهتر است پس از تثبیت و تحکیم حکومت مردمی در عراق آمریکایی ها عراق را ترک کنند ماندن آنها در عراق به مانند ماندن در یک باتلاق خواهد بود میگویند آمریکاییها سلاحهای کشتار جمعی در عراق نیافته اند ولی واقعیت این است که صدام از هزاران سلاح کشتار جمعی بدتر بود.
ا ولایت مطلقه فقیه ] سفیر آلمان آیا فکر نمیکنید تشکیل حکومت در عراق در سیستم حاکمیت ایران تأثیر داشته باشد؟ بویژه این که من شنیده ام شما به عنوان یکی از منتقدین ولایت فقیه در آمده اید؟ آیتالله منتظری من منکر ولایت فقیه نیستم بلکه در این رابطه مفصل تدریس و بحث کرده ام آنچه که به عقیده اینجانب دلیل شرعی و عقلی ندارد «ولایت مطلقه فقیه است و به واسطهٔ این نظریه مشکلاتی هم برای ما ایجاد کردند اما این که عالم بر غیر عالم مقدم است امری عقلایی است فقیه به دلیل این که متخصص در فقه است باید نظارت کند که در مقام قانونگذاری و اجرا عملی برخلاف اسلام و ارزشهای آن صورت نگیرد. اما این درست نیست که فقیه بخواهد در حوزه هایی که تخصص ندارد دخالت کند. مردم عراق هم از آن جهت که مسلمان هستند خواهی نخواهی در قانون اساسی خودشان احکام اسلام را در نظر خواهند گرفت. سفیر آلمان من قبلاً در الجزایر با آقای عباس مدنی صحبت کردم؛ این دیدار با شما چون آن دیدار برایم بسیار خاطره انگیز است، خوشحالم که به قم آمدم و به دیدار شما آمدم که به روشنی از مسائل سیاسی روز اطلاع دارید و موضع شفاف دارید. آیتالله منتظری: إن شاء الله موفق باشید. در پایان این گفتگو سفیر آلمان از وضعیت دانش پژوهان دیگر کشورها بویژه اروپایی که به ایران برای تحصیل علوم دینی میآیند، پرسشهایی را مطرح کرد که آیتالله منتظری در این رابطه مطالبی را بیان نموده و فرمودند: آنان آزادند و به تحصیل علم و دانش مشغولند و مراکزی برای تحصیل آنان نیز اختصاص یافته است. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۱/۶ دفتر آیتالله العظمی منتظری
۱۳۸۲/۱۱/۹ (۵۱) مصاحبۀ خبرنگار روزنامهٔ ایتالیایی «گریره دلایسرا» بسم الله الرحمن الرحیم در کشور من ایتالیا جنابعالی را به عنوان یکی از دانشمندان و مبارزان درجه یک میشناسند.... من طلبه ای از طلاب قم هستم. هدف از تصویب اصل ۹۹ قانون اساسی ] من خیلی خوشحالم از این که جنابعالی بدون تشریفات معمول پذیرای ما شدید؛ به عنوان اوّلین سؤال میخواستم بدانم با توجه به اینکه شما از مبارزان بوده اید و پس از پیروزی انقلاب برای تصویب قانون اساسی تلاشهای اساسی کرده و صاحب نظر بودید اقدامات صورت گرفته اخیر توسط شورای نگهبان را چگونه ارزیابی میکنید؟ من به طور مفصل طی نامهای خطاب به علمای شورای نگهبان و حقوقدانان آن توضیح داده ام که اینجانب ریاست مجلس خبرگان قانون اساسی را بر عهده داشتم و گواهی میدهم هدف از تصویب اصل ۹۹ این بود که چون در رژیم گذشته انتخابات آزاد نبود و شاه و دربار و مجریان دخالت میکردند و افرادی سر از مجلس در میآوردند که اصلاً مردم شناختی از آنها نداشتند برای این که در جمهوری اسلامی همان دخالت ها تکرار نشود و آزادی انتخابات که حق ملت است محقق گردد، شورای نگهبان بر انتخابات نظارت کند و اجرای انتخابات و احراز صلاحیت کاندیداها بر عهده وزارت کشور است آن هم از طریق معتمدین محلی و شهادت آنها مردم هر منطقه خودشان شناخت کامل نسبت به افراد از نظر دین، تعهد و مراتب
علمی دارند و بیشتر از دیگران به مصلحت خود علاقه مند هستند. شورای نگهبان برخلاف رویه ای که طی چند دوره انجام میداد نظارت را به استصوابی تفسیر کرد. تفسیری که با روح قانون مخالفت دارد و برخلاف هدف اصلی از تصویب اصل ۹۹ است. کاری که شورای نگهبان انجام میدهد تبدیل انتخابات به انتصابات است. پس شما تأکید دارید که این عمل در واقع با قانون اساسی منافات دارد؟ همانگونه که گفتم با روح قانون تنافی دارد و باعث بحران در کشور شده است، و به آبروی ایران در سطح جهان ضربه زده است. نهادهای غیر قانونی ] جنابعالی در مصاحبه با رویترز گفته اید برخی نهادها چون دادگاه انقلاب و ویژه روحانیت غیرقانونی اند. نام این دادگاهها در قانون اساسی به میان نیامده و اختراعی اند. قانون اساسی امور قضایی را منحصراً مربوط به دادگستری میداند. این دادگاهها موقتاً شکل گرفت، و حتی آیتالله خمینی در اواخر میگفتند ما به واسطهٔ ضرورت کارهایی انجام داده ایم و باید به قانون برگردیم ولی پس از ایشان عملاً این دادگاههای غیرقانونی گسترش داده شدند و متأسفانه توسط این دادگاهها و برخی نهادها همان کارهایی که در رژیم گذشته انجام میشد صورت میگیرد. وضعیت مطبوعات در ایران ] شما وضعیت مطبوعات را در ایران چگونه ارزیابی میکنید؟ وضعیت مناسبی مشاهده نمیشود. بیش از ۱۰۰ روزنامه و نشریه توسط آقایان تعطیل شده اند مطبوعات ملزم هستند آنچه خوشایند آقایان است بنویسند و الا احضار شده و تعطیل میشوند در حالی که در کشور باید مطبوعات آزادی داشته باشند تا آنها تن به سانسور ندهند متأسفانه به گونه ای شده که نخبگان جامعه دچار دلسردی شده اند.
مصاحبه خبرنگار روزنامه ایتالیایی «گریره دلایسرا» شما ترس ندارید که روزی ایران سکولار شود؟ Yor با سوء استفاده هایی که از نام دین میشود طبیعی است که برخی از دین و ارزشها فراری شوند. اصلاحات همان آرمانهای اولیه انقلاب است ] حضرتعالی گفته اید آقای خاتمی ۲۲ میلیون رأی را هدر داده است. فکر میکنید چه کاری باید انجام میگرفت که صورت نگرفت؟ ایشان شعارهای زیادی دادند که اجرا نشد. کاری که الآن دارد مانند تحصن انجام میشود چند سال پیش میبایستی انجام میشد اصلاحاتی که ایشان وعده داده بود همان آرمانهای اولیه انقلاب است خاتمی نتوانست آنها را اجرا کند. مشکل اساسی به نظر من اختیاراتی است که تحت نام اصل ۱۱۰ به رهبری داده شده. طی این اصل اختیارات فراوانی به او داده شد در حالی که به هیچ کس پاسخگو نیست، و در مقابل ریاست جمهوری که باید پاسخگو باشد عملاً خلع سلاح شده است و نیروهای نظامی و انتظامی و بسیاری نهادها از تحت امر وی خارجند. ولایت مطلقه فقیه ] جنابعالی سخن از رهبری به میان آوردید رهبری بجز نظارت و هدایت چه وظیفۀ دیگری باید داشته باشد؟ رهبری فراقانونی خلاف قانون اساسی است او باید هدایت و نظارت کند که در قوای سه گانه عملی برخلاف اسلام انجام نشود. پس معنی ولایت مطلقه فقیه در قانون چه معنایی میتواند داشته باشد؟ ولایت مطلقه در قانون اساسی نبود بلکه در بازنگری اضافه شد و من به آن رأی ندادم اختیاراتی هم که در اصل ۱۱۰ به او داده شده برخی باید به رئیس قوه مجریه داده میشد و نسبت به آنچه به او داده شده نیز باید پاسخگو باشد. حکومت فردی در
دنیای امروز که تمام امکانات تحت اختیار یک نفر گذاشته شود و از او بازخواست نکنیم مواجه با شکست .است فقیه در فقه تخصص دارد نه در همه امور داخلی و خارجی. اعمال خشونت به نام اسلام ] ادیان آسمانی سخن از مهربانی به میان آوردند ولی برخی مواقع به نام دین اعمال خشونت باری انجام میدهند. شما چه احساسی داشتید هنگامی که در کوی دانشگاه به دانشجویان حمله شد؟ آن روز من اطلاعیه ای صادر کردم. متأسفانه برخوردهای خشونت باری با آنها که به تعطیلی یکی از روزنامه ها اعتراض میکردند صورت گرفت، در حالی که حاکم باید نسبت به مردم مهربان و رحیم باشد و با نظر ملاطفت به مردم نگاه کند. در مجلس ششم لایحه ای تصویب شد که در آن شکنجه ممنوع شود ولی این لایحه چون بسیاری از لوایح دیگر توسط شورای نگهبان رد شد، گویا نظرشان این است که باید شکنجه و خشونت باشد. *گویا پیرامون دست دادن با خانمها از شما سؤال شده است. بلی، بیش از یک سال و نیم پیش سؤالی شد من هم جواب دادم، که به طور مفصل در کتاب دیدگاهها - ص ۵۷۱ - آمده است. آقای دکتر آقاجری معتقد است با این قرائتهای از دین به اسلام خیانت شده است. نظر شما چیست؟ همه دارای اشکالاتی هستیم و کسی مصون از خطا نیست؛ و حکمی که برای ایشان صادر شد با این که ایشان فردی است متدین و علاقه مند به دین و جانباز انقلابی، ظلم بزرگی در حق او شده است. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
۱۳۸۲/۱۱/۱۰ (۵۲) مصاحبه نشریهٔ دانمارکی «پلیتیکن» بسم الله الرحمن الرحیم [ مشروعیت رهبر از مردم است یا از دین؟] من قصد دارم مقاله ای در نشریه پلیتیکن به چاپ برسانم که موضوع آن مرجعیت شیعه و حکومت اسلامی است میخواستم بدانم مشروعیت رهبری در حکومت اسلامی از کجا گرفته میشود؟ آیا از مردم یا از دین؟ مشروعیت از مردم گرفته میشود حتی پیامبراکرم با این که خداوند خطاب به ایشان میفرماید: النبی أولی بالمؤمنین من أنفسهم تا وقتی که مردم با ایشان بیعت نکردند و طبقات مختلف ایشان را به عنوان حاکم انتخاب نکردند پیامبر به عنوان حاکم تصرفاتی نداشتند. امام علی هم پس از قتل عثمان خلیفه سوم با بیعت رسمی مردم به گونه ای که حتی نزدیک بود امام حسن و امام حسین زیر دست و پای بیعت کنندگان از دست بروند - متصدی امارت و حکومت شد. در کشور ما نیز مبنای حاکمیت بر جمهوریت و اسلامیت است و تصمیم گیرنده مردمند، آن هم از راه انتخابات آزاد و صحیح البته از ناحیه دین برای حاکم منتخب مردم شرایطی معتبر شده است که انتخاب کنندگان باید آن شرایط را رعایت نمایند. نقش عالمان دینی ] پس از انتخاب مردم شخصی را به عنوان حاکم بفرمایید نقش عالمان دینی چگونه خواهد بود؟
عالمان دینی در اینجا به واسطهٔ تخصصشان در فقه و احکام دینی باید نظارت داشته باشند که احکام دین و ارزشهای آن اجرا شده یا اجرا نشده است، زیرا مردم مسلمان هستند و قطعاً خواهان آن هستند که احکام اسلامی اجرا شود؛ و مسائل اسلامی منحصر در احکام عبادی و اخلاقی نیست بلکه حاوی احکام سیاسی، اقتصادی و... نیز میباشد. در روایتی آمده است: «العلماء حکام علی الملوک والملوک حکام علی الناس» معنی حاکمیت علما این نیست که انتخاب مردم نباشد علما ناظر میباشند تا حاکمیت از موازین اسلامی تخطی نکند. " اگر میان شخصی که از سوی مردم انتخاب شده و عالمان دینی اختلاف پیش آید به گونه ای که به نظر و رأی عالم دینی تمکین نشود که این ناشی از قبول نداشتن اجرای اوامر اسلامی است، در اینجا چه باید کرد؟ چون حاکمیت اسلامی است و مردم مسلمانند خواهی نخواهی تن به اجرای موازین اسلامی میدهند. حاکمیت بایستی موازین اسلامی را اجرا نماید و الا مشروع نیست. مردم در مقابل حاکمیتی که تخطی کند ایستادگی میکنند. قرآن میفرماید: إن الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم یعنی خداوند وضعیت هیچ قومی را عوض نمیکند مگر این که آنان خودشان را تغییر دهند مردم باید رشد فکری و عقلی داشته باشند و بر حاکمیت نظارت داشته باشند. امام علی الله را گرچه ما معصوم میدانیم ولی در یکی از خطبه های نهج البلاغه (۲۱۶) میفرمایند: «فلا تکفّوا عن مقالة بحق أو مشورة بعدل، فإنّی لست فی نفسی بفوق أن أخطئ و لا آمن ذلک من فعلی إلا أن یکفی الله» شما خود را باز ندارید از گفتار حق و مشورت عادلانه برای اینکه من ذاتاً فوق خطا نیستم مگر این که خداوند مرا کفایت کند. این که کسی خود را فوق یعنی قانون بداند و کسی حق نداشته باشد انتقاد کند برخلاف دین اسلام است. اعتقاد شما این است که مردم با دقت و هوشیاری و عمل به دستورات عالمان دینی و الزامات آن انتخاب خوبی خواهند داشت؟
مصاحبه نشریه دانمارکی پلیتیکن» ۲۵۷ اکثریت مردم عوام نیستند و، نخبه دانشمند و دارای فرهنگ و فهم هستند و آنها خود میدانند که عالم با غیر عالم تفاوت دارد و باید به دانشمندان مراجعه نمایند. البته موانعی هم در این راه وجود دارد که همان گروههای فشار میباشند. اگر دخالتهای ناروا نباشد مردم خودشان افراد صالح را بهتر شناخته و آزادانه به آنها تمایل پیدا میکنند. حتماً مردم بهتر دارای شناخت هستند تا چند نفر انگشت شمار که خودشان را قیم مردم میدانند دخالتهای از این دست را ما خلاف قانون اساسی میدانیم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
پاسخ به سؤال خبرگزاری «ایلنا» دربارۀ فلسفۀ نظارت شورای نگهبان بر انتخابات ۱۳۸۲/۱۱/۱۲ با نام و یاد خدا محضر مبارک حضرات آیات عظام سید جلال الدین طاهری اصفهانی، حسینعلی منتظری، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و ناصر مکارم شیرازی دامت برکاتهم ضمن عرض سلام و آرزوی سلامت برای حضرات عالی و تبریک عید سعید قربان و دهه مبارک فجر، همانگونه که مطلع میباشید در روزهای اخیر فلسفه نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی و کیفیت آن مورد بحث صاحب نظران و برخی مسئولین کشور بوده است. با عنایت به اینکه حضرات عالی از اعضای خبرگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در طول نهضت اسلامی و دوران رهبری امام امت له از یاران آن حضرت بوده اید، خواهشمند است در خصوص سؤالات زیر مخاطبین این رسانه را آگاه فرمایید ۱ آیا در تصویب قانون اساسی منظور از نظارت بر انتخابات دو مرحله ای شدن گزینش و انتخاب بوده است؟ ۲ - اساساً منظور از نظارت بر انتخابات توسط شورای نگهبان که در خبرگان قانون اساسی تصویب شده چه بوده است؟ آیا اقدامات اخیر شورای نگهبان با وظایف این شورا که در خبرگان قانون اساسی تصویب شده سازگاری دارد؟ تبیین مسأله و آگاه سازی مردم مسلمان ایران موجب امتنان فراوان خواهد بود. با سپاس: مسعود حیدری مدیر عامل خبرگزاری کار ایران (ایلنا)
پاسخ به سؤال خبرگزاری ایلنا @ بسمه تعالی ۲۵۹ پس از سلام اینجانب نظر خویش را در رابطه با عمل شورای نگهبان بارها و از جمله اخیراً در نامه به شورای مذکور اعلام کرده ام. هدف از تصویب اصل ۹۹ نظارت شو را بر اصل انتخابات برای تأمین آزادی آن و جلوگیری از دخالت ناروای قوه مجریه در امر انتخابات بود و احراز صلاحیت ها وظیفه قوه مجریه به وسیلهٔ معتمدین محلی است؛ و آنچه مورد عمل شورای نگهبان است از رد صلاحیتها و بالا و پایین بردن منتخبین مردم علاوه بر مخالفت با روح اصل ۹۹ و آزادی انتخابات موجب تضییع حقوق کاندیداها و اهانت به آنان و ملت و باعث ایجاد بحران در داخل و خارج و زیر سؤال بردن انتخابات و دلسردی مردم از شرکت در آن میباشد. ۱۳۸۲/۱۱/۱۲ حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۱۱/۱۴ (۵۴) پاسخ به پرسشهای ارسال شده بسم الله الرحمن الرحیم جناب آقای احمد رأفت وفقه الله تعالی لمرضاته پس از سلام و تحیت پاسخ مفصل سؤالات شما فعلاً میسر نیست ولی به نحو اجمال به پرسشهای پنجگانه شما پاسخ داده میشود: آرمانها و شعارهای انقلاب و تحقق آنها ] سؤال اوّل: ۲۵ سال از انقلابی که حضرتعالی از جمله بنیانگذاران آن بودید گذشت. ۲۵ سال بعد از انقلاب این چنین به نظر میآید که هنوز بسیاری از آمال مردم چون آزادی و مردم سالاری تحقق پیدا نکرده اند. به نظر شما کدام اشتباهات در ابتدای انقلاب و یا در سالهای بعد باعث این چنین وضعیتی شده اند؟ سؤال دوم بسیاری از کسانی که در اولین سالهای جمهوری اسلامی نقشهای عمده و کلیدی را بازی میکردند امروز یا در غربت به سر میبرند یا در داخل کشور در انزوا قرار دارند. جمهوری اسلامی فرزند انقلاب ۲۵ سال پیش چه تفاوتهای کلانی با جمهوری اسلامی کنونی دارد؟ جواب: اصل انقلاب ۱۳۵۷ در ایران انقلاب مبارکی بود، و تقریباً همه طبقات جامعه در آن شرکت داشتند و انگیزۀ آنان امور مادی و رفاهی نبود بلکه مقصود جلوگیری از دخالتهای ناروای بیگانگان و استبداد و خودسری حام بود، و شعارهای سه گانه «استقلال، آزادی جمهوری اسلامی شعار مردم بود، و هرچند
پاسخ به پرسشهای ارسال شده ۲۶۱۵ تا حدی - دست بیگانگان از کشور کوتاه شد ولی دو شعار دیگر چندان عملی نشد و علت آن سه چیز است: ۱ وجود تضاد واضح در بافت نظام از یک طرف نیروها و اهرمهای قدرت همه در اختیار رهبری قرار داده شده بدون این که به کسی یا نهادی پاسخگو باشد، و از طرف دیگر مسئولیتهای اجرائی بر عهده رئیس جمهور قرار داده شده در حالی که اهرمهای قدرت را در اختیار ندارد ۲ افتادن برخی کارهای مهم و پستهای حساس در دست افراد فرصت طلب. دخالت های ناروای افراد جاهل و تند در اثر تلقینات ناصواب و اعمال خشونت و بگیر و ببند به وسیله آنان. و در نتیجه با اینکه انقلاب به نام حکومت مردمی و اسلام انجام شد، ولی استبداد و اعمال خلاف اسلام حکمفرماست. و هرچند نام انقلاب و اسلام تکرار میشود ولی ظلمها و سلب آزادیهای سیاسی حتی از نمایندگان منتخب مردم و بازداشت ها و محاکمات بی رویه و تجاوز به حقوق مردم همچون رژیم گذشته انجام میشود؛ و چون به نام اسلام انجام میگیرد نسل جوان را به اسلام که دین عدالت و رحمت است بدبین مینماید. مردم باید سخن آخر را بگویند ] سؤال سوم از مدتها پیش در داخل و خارج کشور لزوم انجام رفراندوم یا همه پرسی در رابطه با سیستم حکومتی مطرح است نظر حضرتعالی در رابطه با این مسأله چیست و آیا فکر میکنید نظام واقعاً احتیاج به تغییرات بنیادی دارد و تنها با تغییرات عملکردی چون تعویض دولت و مجلس نمیتوان مشکلات کنونی را حل کرد و بحرانهای جاری را پشت سر گذاشت؟ جواب در اثر تضادی که به آن اشاره شد دولت و مجلس اختیار ندارند تا با تغییر دولت یا نمایندگان مشکلات حل شود و چون کشور متعلق به مردم است مردم باید سخن آخر را بگویند.
سؤال :چهارم نماینده اعزامی سازمان ملل متحد به ایران در گزارشی که چند روز پیش منتشر ساخت به وجود نهادهای موازی قدرت در ایران اشاره میکند و در این رابطه من جمله به قوه قضائیه اشاره میکند، در این گزارش به فقدان آزادیهای اساسی در ایران و خفقان مطبوعاتی نیز اشاره میکند. وضعیت کنونی حقوق بشر در جمهوری اسلامی را چگونه ارزیابی میکنید؟ جواب: گزارش مذکور اجمالاً صحیح است هر چند متصدیان امور انکار مینمایند. رابطه دین و حکومت ] سؤال پنجم یکی دیگر از مسائلی که در سالهای اخیر در ایران و در دیگر کشورهای اسلامی مطرح است مقولۀ رابطۀ مذهب با نظام و لزوم جدایی دین از حکومت است، که اخیراً آیتالله سیستانی نیز درباره آن اظهار نظر کرده اند. به نظر جنابعالی آیا روحانیون و روحانیت باید در حکومت شرکت داشته باشند؟ برخی معتقد هستند که حضور فعّال روحانیت در حکومت به نوعی مذهب را تضعیف نموده است. آیا با این نظر موافق هستید؟ جواب: دستورات دین مقدس اسلام منحصر در مسائل اخلاقی و عبادی محض نیست، بلکه در مسائل اقتصادی و سیاسی و جزائی و شرایط حاکمیت و روش آن نیز اسلام دستور و برنامه دارد. اگر منظور این است که این دستورات نادیده گرفته شود و حاکمیت نسبت به آنها بی تفاوت و بی اعتنا باشد، این امر پذیرفته نیست؛ زیرا اکثر مردم ایران مسلمان و خواهان اجرای آنها میباشند و اگر منظور این است که اجرا لازم نیست در دست روحانیین باشد این امر صحیح است؛ ولی نظارت روحانیت بر قوای سه گانه برای عدم تخلف آنها از موازین اسلامی امری است ضروری و لازم، به شرط این که در امور دیگر دخالت نکند و هر کاری به متخصص آن ارجاع شود. فقیه به عنوان فقیه فقط متخصص فقه است و سایر امور کشور مربوط به قوای سه گانه کشور است و آنها در برابر ملت باید پاسخگو باشند. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۱/۱۴ حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۱۱/۱۴ (۵۵) دیدار نمایندگان متحصن و مستعفی مجلس ششم بسمه تعالی همزمان با عید سعید قربان حجة الاسلام والمسلمین قوامی، مهندس آرمین و دکتر سلیمانی به نمایندگی از نمایندگان متحصن و مستعفی مجلس در قم با آیتالله العظمی منتظری دیدار و گفتگو کردند. در این دیدار گزارشی از تحصن نمایندگان و کم و ک و کییف استعفا مطرح گردید. آقای آرمین ضمن ابلاغ سلام و تقدیر و تشکر نمایندگان مجلس از آیتالله منتظری به عنوان تنها شخصیتی یاد کرد که به صراحت و قاطعانه از نمایندگان متحصن حمایت کردهاند؛ وی ضمن اشاره به فعالیتهای چند ساله مجلس برای قانونی کردن آنچه که خارج از قانون توسط شورای نگهبان انجام میگیرد، گفت: در یکی از جلسات کمیسیونها که دو تن از اعضای شورای نگهبان شرکت داشتند از آنان خواسته شد آنچه را دلیل معتبر شرعی برای رد صلاحیتها مینامند بیان کنند تا به آن جنبه قانونی داده شود که حتی این راه حل پیشنهادی هم مورد قبول قرار نگرفت. وی ضمن اشاره به ایراد وارده از سوی شورای نگهبان برای لایحه سه فوریتی اخیر گفت: ایراد شورای نگهبان این بود که در لایحه آمده بود: باید رد صلاحیتها سند معتبر قانونی داشته باشد. این قید «قانونی را آقایان تقیید نظارت دانسته بدین ترتیب لایحه را رد کردند. در ادامه آقای قوامی گفت: وضعیت به گونه ای مهره چینی شده است که عملاً ۲۰۰ نماینده مجلس از پیش تعیین شده اند و در میان رد صلاحیت شدگان به اتهام عدم
التزام به اسلام ۳۰۰ روحانی وجود دارد وی :گفت هدف اصلی راه اندازی مجلس فرمایشی است. آقای سلیمانی نیز ضمن اشاره به این که شورای نگهبان حتی به مصالحه مورد نظر آقای خاتمی که مورد رضایت نمایندگان مجلس نبود هم تن نداد، گفت: یکی از نمایندگان را توسط شورای نگهبان احضار کرده اند و از وی سؤال شده است آنچه که در اصل ۱۱۰ به عنوان اختیارات رهبری آمده است به عقیده شما سقف یا کف اختیارات است؟ هنگامی که پرسش شونده گفته این اختیارات سقف است، به وی شما ملتزم به ولایت فقیه نیستید و صلاحیت ندارید. گفته شده پس قانونی نبودن نظارت استصوابی ] در ادامه این دیدار فقیه عالیقدر ضمن خوشامدگویی و تبریک عید سعید قربان گفتند قانونی نبودن نظارت استصوابی مطلبی است که طی سالیان متمادی بویژه در دوران حصر به آن پرداخته و آن را نقد کرده ام. همانگونه که در نامه خطاب به فقهای شورای نگهبان در تاریخ ۸۲/۱۱/۵ نوشته ام گواهی میدهم آنچه که توسط شورای نگهبان صورت میگیرد غیرقانونی است و در تعارض کامل با هدف اصلی از تصویب اصل ۹۹ میباشد اصل ۹۹ برای جلوگیری از دخالت های ناروا و دست اندازیها بود و برای این بود که شورای نگهبان نظارت بر انتخابات» داشته باشد نه اینکه دخالت بر کاندیداها»، و آن وقت مردم پس از پسندیدن آقایان مجاز باشند نماینده مورد نظرشان را مثلاً انتخاب نمایند سفارش بر استقامت ] ایشان ضمن اشاره به تحصن نمایندگان و استعفای آنان با دعا و آرزوی خیر و پیروزی برای کشور و مردم گفتند:
دیدار نمایندگان متحصن و مستعفی مجلس ششم ۲۶۵ شما باید استقامت کنید حتی یک قدم به عقب برنگردید، اگر چنین شود این شایعه که میان مردم مطرح است که این تحصن برای بازارگرمی و گرم کردن تنور انتخابات است مورد قبول مردم قرار میگیرد و مردم به شما بدبین خواهند شد. به نظر من نمایندگان نباید تن به معاملات و مصالحهٔ پشت پرده دهند. ایشان ضمن اشاره به برخی اظهار نظرها در مورد شرکت در انتخابات هفتمین دوره مجلس گفتند: این سنتی شده است که در آستانه انتخابات به سراغ برخی آقایان در قم بیایند و از آنها بخواهند فتوی به وجوب شرعی و عقلی شرکت در انتخابات بدهند. معظم له در پایان نسبت به اختصاص بودجه به دفاتر نظارتی شورای نگهبان که از دو سال پیش در بیش از ۳۰۰ شهر آغاز به کار کرده اند انتقاد کردند. در پایان این دیدار نمایندگان ضمن این که منبع اختصاص بودجه را نه مجلس بلکه ریاست جمهوری آن هم به واسطهٔ برخی توصیه ها ذکر کردند اظهار اطمینان کردند که نمایندگان مجلس به آنچه وظیفه خویش تشخیص داده و به آن معتقد شده اند عمل خواهند کرد و در دفاع از حقوق ملت و جمهوریت نظام بویژه کاندیداهای دیگر که خارج از مجلساند کوتاه نیامده و تن به معاملات پشت پرده نخواهند داد. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۱/۱۴ دفتر آیتالله العظمی منتظری
مصاحبه خبرنگار روزنامه آلمانی «اشترن» ۱۳۸۲/۱۱/۱۹ بسم الله الرحمن الرحیم هدف اصلی از تصویب اصل ۹۹ قانون اساسی ] حضرتعالی کار شورای نگهبان در رد صلاحیتهای گسترده را بحران نامیده اید. چه بحرانی به نظرتان پیش میآید؟ بنای من همیشه بر این بوده است حق را بگویم گرچه به زیان و ضرر خودم باشد. در حدیث آمده است: «قل الحق و إن کان مرّاً»؛ واقعیت مطلب این است که من خودم چون رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بودم گواهی میدهم که آنچه شورای نگهبان انجام میدهد برخلاف هدف اصلی از تصویب اصل ۹۹ است. شورای نگهبان به جای این که جلوی دخالتها را بگیرد خود دخالت میکند، و انتخابات آزاد با این وضعیت انجام نخواهد گرفت برگزار نشدن انتخابات آزاد و برگزاری انتصابات یعنی ایجاد بحران در کشور چه اشکالی ممکن است پیش بیاید؟ چه بحران و اشکالی از این مهمتر و بزرگتر که مردم در انتخابات شرکت نکنند یا شرکت گسترده نداشته باشند مردم اگر مشاهده کنند آنچه انتظار دارند که همان انتخابات آزاد است انجام نشود قطعاً شرکت نخواهند کرد.
مصاحبه خبرنگار روزنامه آلمانی «اشترن» ۲۶۷ جمهوریت و ولایت فقیه ] شما در نامه خود خطاب به شورای نگهبان از رفراندوم سخن به میان آورده اید، چه سؤالاتی در رفراندوم مطرح میشود؟ چون کشور از آن مردم است و آنها به کشورشان علاقه دارند قطعاً آنها باید نظر دهند که سیستم و نظام کشور چگونه باید باشد. البته چون اکثریت مردم ما مسلمان میباشند هیچگاه برخلاف اسلام نظر نمیدهند. آیا این سؤال که سیستم سیاسی تحت ولایت مطلقه فقیه باشد یا نباشد میتواند مطرح باشد؟ این که یک نفر تمام اختیارات را داشته باشد با حکومت جمهوری و مردمی منافات دارد. جمهوریت یعنی حکومت مبتنی بر خواست مردم. ولی شما خودتان کوشیده اید تا ولایت فقیه را ثابت کنید. معنی ولایت فقیه مورد نظر من این نیست که تمام سازوکار قدرت دست یک نفر باشد و در مقابل مردم پاسخگو نباشد، و در عوض ریاست جمهوری که باید به مردم پاسخ دهد عملاً قدرتی نداشته باشد ولایت فقیه یعنی فقیه از آن جهت که متخصص در فقه و موازین اسلامی است باید نظارت کند که حاکمیت بر اساس موازین شرعی پایه ریزی شود اما این درست نیست که در تمام حوزه ها و امور حق دخالت داشته باشد. در هر حوزه ای باید به متخصص مراجعه کرد مطلقه بودن ولایت در قانون اساسی نبود بعداً در بازنگری قید «مطلقه» اضافه شد و خیلی ها از جمله اینجانب به آن رأی ندادند. چه شد که احساس میشود الآن عدالت و عقلانیت اجرا نشده است؟ فرصت طلبانی که در کوران مبارزات و انقلاب کنار بودند و هیچ فعالیتی نداشتند پس از پیروزی انقلاب از فرصت استفاده کردند و پستهای حساسی را گرفتند، آنها انقلابیون را از صحنه خارج کردند.
برکناری از مسئولیت ] * روزهای آینده مصادف است با بیست و پنجمین سالگرد انقلاب ۵۷، چه شد که شما از انقلاب جدا شدید؟ من از انقلاب جدا نشده ام آقایان من را کنار گذاشتند من هم هیچگاه طالب مقام نبوده ام. چگونه شما را کنار گذاشتند؟ نامه ۱۳۶۸/۱/۶ نوشته شد - حال خود آیتالله خمینی نوشته یا دیگری نمیدانم - و من هم پس از آن خیالم راحت شد چون دیگر مسئولیتی در حاکمیت نداشتم. [حکومت آینده عراق ] * عراق همسایه شماست و آزاد شده است چه آرزویی برای عراق دارید؟ از این که شرّ صدام کنده شد خوشحالیم اگر چه به بهانهٔ سلاحهای کشتار جمعی به عراق حمله شد و حالا گفته میشود از این سلاحها اثری به دست نیامد، ولی به نظر من صدام از هزاران سلاح کشتار جمعی بدتر بود. امیدوارم در کشور عراق انتخاباتی آزاد و عمومی برگزار شود همانگونه که آیتالله سیستانی هم گفته اند و آمریکایی ها هم پس از تشکیل یک حکومت و تثبیت آن کشور عراق را ترک کنند چون ماندن بیش از این برای آنها بسیار ضرر دارد. چه نوع حکومتی برای عراق به نظرتان میرسد آیا دموکراتیک یا دارای یک رهبر مذهبی باشد؟ - خواهی نخواهی چون مردم عراق مسلمان هستند خواهان آن هستند که موازین اسلامی اجرا شود ولی لازم نیست که در مقام اجرا روحانی در رأس حاکمیت باشد. حکومتی که در عراق شکل میگیرد اگر چه طبق نظر اکثریت شکل میگیرد ولی حقوق اقلیت ها هم باید رعایت شود.
مصاحبه خبرنگار روزنامه آلمانی «اشترن» ۲۶۹ کیفیت تدریس پس از رفع حصر ] در حال حاضر حضرت آیتالله تدریس دارید یا نه؟ آیا تهدید و ارعاب میشوید؟ درس خارج فقه را که پس از رفع حصر شروع کردم به واسطه کسالت و زیاد بودن سن نتوانستم ادامه دهم ولی در حال حاضر به تدریس نهج البلاغه مشغول هستم. مشکلی هم ندارم کسی هم من را تهدید نمیکند اگر چه آزادی کامل به دست نیاورده ام ولی همیشه صراحت لهجه داشته ام حتی نسبت به استاد خیلی از بزرگان مرحوم آیتالله بروجردی هم اشکالاتم را مطرح میکردم؛ بدین لحاظ مورد انتقاد قرار میگرفتم به واسطهٔ همین صراحت لهجه هم مورد هجومهای زیادی قرار گرفته و میگیرم. آرزوی شما دربارۀ برگزاری یک انتخابات آزاد چیست؟ اگر شورای نگهبان دخالت نکند و فقط نظارت نماید و انتخابات سالمی برگزار شود و دست از نظارت استصوابی برداشته شود، انتخابات گرم و خوب برگزار خواهد شد؛ وگرنه شاهد انتخاباتی سرد خواهیم بود. تشکر از دولت آلمان به دلیل میانجیگری برای تبادل اسرای فلسطینی و اسرائیلی ] در پایان این مصاحبه حضرت آیتالله منتظری خطاب به خبرنگار گفتند: چند روز پیش سفیر آلمان به منزل ما آمد من به ایشان نکاتی را گفتم که با توجه به این که جنابعالی خبرنگاری آلمانی هستید مناسب میدانم آنها را برای شما هم تکرار کنم. من از سفیر آلمان به دلیل حمایت پارلمان آلمان از نمایندگان متحصن در مجلس ایران تقدیر و تشکر کردم و همچنین از این که آلمانها واسطه شدند تا اسرای فلسطینی و لبنانی با اسرای اسرائیلی مبادله شوند نیز تشکر کردم. در رابطه با مسائل فلسطین به سفیر آلمان متذکر شدم تولد کشوری به نام اسرائیل عکس العمل
برخوردهای خشن و تند نازیهای آلمان در گذشته است که با حمایت انگلیسیها و شخص بالفور منطقه فلسطین اشغال و یهودیها در آنجا اسکان داده شدند. من بدین جهت از دولت آلمان خواستم برای تشکیل حکومتی مستقل برای فلسطینی ها که صاحبان اصلی آنجا هستند تلاش کند آمریکاییها با حمایت همه جانبه از اسرائیلیها قدم مثبتی برنمی دارند انتظار است آلمانها و دیگر کشورهای اروپایی در این راه قدم بردارند. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۱/۱۹ دفتر آیتالله العظمی منتظری
پاسخ به پرسشهای مجلهٔ «فلوشیپ» چاپ نیویورک بسم الله الرحمن الرحیم) ۱۳۸۲/۱۲/۹ [ ولایت فقیه ] شما از اولین پایه گذاران نظریه ولایت فقیه و تسلط روحانیت بر عرصه سیاست بوده اید؛ اما تجربه سالهای اخیر در ایران و افغانستان همانند تجربه کلیسای مسیحیت در طول قرون وسطی نشان داد که حاکمان مذهبی چگونه قادرند با سوء استفاده از نام دین و خدا به زشتکاریها و اعمال خلافی که مخالف تعلیمات دینی است دست زنند. با توجه به این نکته اکنون شما رابطه دین و جامعه را چگونه ارزیابی میکنید و نقش دین را در جامعه چه میدانید؟ این که اینجانب به ولایت فقیه نظر داشته ام بدین لحاظ بوده است که معتقد بودم از کتاب و سنت اسلامی استفاده میشود که حاکم اسلامی باید دارای شرایطی باشد که این شرایط بر فقیه عادل، مدیر و مدبّر انطباق دارد و بر این نکته تأکید میشود که دین اسلام علاوه بر دستورات اخلاقی و عبادی در امور اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نیز دستورالعملهای ویژه ای دارد و آن که حاکمیت را به دست میگیرد باید کاملاً آگاه از این دستورات باشد تا بر اساس آنها کشور را اداره نماید. اگر کسی متخصص و مجتهد که به وی فقیه اطلاق میشود و واجد سایر شرایط، باشد طبعاً بر دیگران اولویت دارد. به عبارت دیگر اگر بناست کشوری بر اساس یک منش ایده و ایدئولوژی خاص دین اداره شود که این مورد خواست مردم است خواهی نخواهی ایدئولوگ آن باید بر روند قانونگذاری و اجرا و اداره جامعه نظارت کامل داشته باشد تا متصدیان از آن
ایدئولوژی مورد خواست مردم منحرف نشوند؛ و به مناسبت حکم و موضوع و این که فقیه کارشناس در مسائل اسلامی، است هدف از ولایت فقیه همان ولایت فقه است؛ و اگر ولی فقیه شرایط مجری بودن را داراست خود بر حسب آرای مردم متصدی خواهد شد؛ و الا او تنها ناظر بر قوه مجریه و سایر قواست، و در اموری که در تخصص فقهی او نیست نباید دخالت کند. ولی فقیه باید دارای اختیارات و زمان محدود باشد و از نظارت و انتقادات مردمی معاف نیست ولی فقیه چون دیگر مسئولان فرا قانون نمیباشد و او و نهادهای تحت مسئولیت وی باید پاسخگوی اعمال خویش باشند. حقوق بشر از دیدگاه اسلام ] * برخی علمای مذهبی مسلمان به ارزشهای حقوق بشر اعتراض کرده و مواردی نظیر آزادی بیان و اندیشه، برابری حقوق پیروان تمامی شهروندان (جدای از نژاد و مذهب و یا جنسیت آنها) و نیز برابری حقوق زن و مرد را مختص جوامع غربی میدانند نظر حضرتعالی به عنوان یک روحانی اندیشمند مسلمان در این باره چیست؟ آیا معتقدید که حقوق بشر خاص غربی هاست و ربطی به ارزشهای اسلامی ندارد و یا بر عکس بر این باورید که جوامع مسلمان نیز میباید احترام به حقوق بشر را سرلوحه خود قرار دهند؟ موضوع رعایت حقوق بشر که حفظ کرامت انسانها میباشد از همان ابتدای ظهور دین اسلام مورد توجه بوده است. در قرآن کریم انسان به عنوان خلیفه خداوند بر روی زمین و مسجود فرشتگان و بهترین مخلوق خداوند معرفی شده است. و در سوره اسراء آیه (۷۰) میخوانیم و لقد کرمنا بنی آدم... و فضلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلاً . . و در این جهت همه انسانها یکسانند و پیامبر اسلام فرموده اند: مردم همچون دانه های شانه مساویاند؛ یعنی در حقوق فطری و اجتماعی مساوی خواهند بود. امام علی در نامه معروف خویش به مالک اشتر در مورد حقوق مردم فرموده اند با مردم با رحمت و محبت و لطف برخورد کن و از درنده خویی پرهیز
پاسخ به پرسشهای مجلهٔ فلوشیپ» چاپ نیویورک نما، زیرا آنان یا برادر دینی تو هستند یا در خلقت با تو هم نوعند. البته مرد و زن در ساختمان بدنی و روحی و فکری تفاوتهای ذاتی دارند و تشریع احکام الهی که از ناحیه خالق آنهاست متناسب با تکوین و سازمان بدنی و روحی آنان میباشد. و تفصیل در نامه نمیگنجد. اعمال خشونت به نام دین ] متأسفانه در سالهای اخیر رسانه های گروهی غرب چهره زشتی از اسلام ترسیم کرده و مسلمانان را به عنوان مشتی تروریست و آدمکش معرفی میکنند در این میان برخی اقدامات عده ای از پیروان دین اسلام) از جمله حادثه حمله به برجهای تجارت جهانی در نیویورک و یا بمبگذاری در مکانهای توریستی اتوبوسهای مملو از مسافر و نیز کلیساها و معابد مذهبی) این باور را در میان بسیاری از غربیها تقویت کرده است که اسلام دین خشونت، کشتار و عدم مدار است. به عقیدۀ شما مسلمانان و نیز خیراندیشان غیر مسلمان چگونه باید به خشونت هایی که به اسم اسلام صورت میگیرد واکنش نشان دهند؟ تجاوز و کشتار در هر کجای دنیا با هر ایده و عقیده ای عقلاً و شرعاً مذموم است. دین اسلام دینی منطبق بر عقل است و با خشونت و ترور مخالف است. زیرا علاوه بر تجاوز آشکار به حقوق انسانها اختلال نظام و سلب امنیت عمومی را در پی دارد. امام صادق فرمودند: «رسول خدا از ترور نهی کردند، اسلام تحقیقاً قید و مانع ترور است. با کمال تأسف قرائتهای غلط و ناصواب از دین و تحجرگرایی و دگماتیسم مذهبی و روشهای برخی از دولتها باعث شده است که چهره خشنی از اسلام در کشورهای مسلمان و غیر مسلمان نمایانده شود. بهترین روش فهم دقیق از آموزه های دینی و سپس معرفی آن و اجرای دستورات دینی متناسب با تحولات جامعه است و رعایت مصالح و مفاسد اجتماعی میتواند راهکار مناسبی در این زمینه باشد و در موارد تزاحم ملاکات تقدیم اهم بر مهم لازم و ضروری است. لازم به ذکر است در رابطه با واقعهٔ ۱۱ سپتامبر که منجر به کشته شدن بسیاری از
مردم بیگناه و ورود خسارتهای سنگین شد در همان زمان اینجانب آن را محکوم کرده و آن را گناهی بزرگ دانستم؛ و از دولت آمریکا خواستم عاقلانه برخورد کرده و از هرگونه اقدام خشن و عکس العمل تند و هجوم کور و بی رویه خودداری کند. متأسفانه در این میان اسرائیل از جوّ کاذبی که علیه اسلام و مسلمانان ایجاد شده بود ءاستفاده کرده و حملات خود را از زمین و هوا به مردم مظلوم فلسطین تشدید نمود. سو. احقاق حقوق ملتهای مسلمان ] بسیاری از آزاداندیشان جهان غرب از اوضاع سیاسی و اجتماعی جهان اسلام و بیعدالتیهای اجتماعی و سیاسی در این کشورها از جمله حصر خانگی جنابعالی و نیز پایمال شدن حقوق شهروندان در ایران بسیار متأثر هستند و مایل اند در حد توان خود برای کمک به بهبود اوضاع در این کشورها کمک نمایند. متأسفانه برخی رهبران غرب از جمله بوش) از این خیرخواهی سوء استفاده کرده و وانمود میکنند که حمله نظامی به عراق و افغانستان، با هدف رهایی مردم آن کشورها از قید و بند استبداد صورت گرفت. حضرتعالی چه پیشنهادی برای مخاطبان آمریکایی خود دارید و به نظر شما عامه مردم از چه راهی میتوانند برای احقاق حقوق ملتهای مسلمان کمک نمایند؟ آزادی و عدالتی که از بیرون یک جامعه تزریق شود بدون آنکه آن ملت نسبت به آن احساس نیاز کرده و به حقوق خویش واقف، باشند امری عَرَضی و ناپایدار خواهد بود؛ و تا در درون و گوهرۀ ذات یک اجتماع و کشوری فرهنگ عمومی نسبت به آزادی و عدالت افزایش نیابد، مشکل اساساً حل نشده و رفع مشکلات به صورت زودگذر خواهد بود. در قرآن کریم خداوند میفرماید: إنّ الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم یعنی خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمیدهد مگر آنکه آنها خود را دگرگون نمایند. و از پیامبراکرم نقل شده: «کما تکونوا یولّی علیکم» یعنی همانگونه که هستید بر شما حکومت خواهد شد. اگر چه وجود بسیاری بیعدالتیها در زمینههای مختلف سیاسی و اقتصادی و
پاسخ به پرسشهای مجلهٔ فلوشیپ» چاپ نیویورک ۲۷۵ اجتماعی در برخی جوامع مسلمان ناشی از استعمار بیرونی است، اما نباید از استبداد داخلی و عملکرد بد حاکمان برخی کشورهای مسلمان غافل بود. اگر مردم هر خطه ای خواسته یا ناخواسته تن به استعمار و استبداد بدهند، نمیتوان به تحفه و هدیه خارجی امیدوار بود بایستی نخبگان و آگاهان هر جامعه وظیفه سنگین آگاهی بخشی را همواره به دوش کشیده و در برابر نارواها بی تفاوت نباشند. سکوت در اینجا از سوی هرکس بویژه اندیشمندان و دانایان نکوهیده است، و در اسلام همانگونه که ظلم کردن حرام است مظلوم ماندن و زیر بارستم رفتن نیز حرمت دارد. بر آزاداندیشان غربی و شرقی لازم است که با اتحاد، تعامل، هم اندیشی، گفتگو و با ارائه راهکارهای اجرایی در مسیر رشد و تعالی فرهنگی ملت هایی که از جهت فکری و فرهنگی در استضعاف به سر میبرند بکوشند. درباره عراق باید گفت اگر چه آمریکاییها صدام را که شرش از صدها سلاح کشتار جمعی برای بشریت بیشتر بود - ساقط کردند ولی باید پس از تثبیت اوضاع و ایجاد زمینه برای یک انتخابات آزاد و مردمی تحت نظارت سازمان ملل متحد، خاک عراق را ترک نمایند این که هر از چند گاهی سربازان آمریکایی و سایر کشورها و مسلمان و بیگناه در عراق تلف شوند انسان را متأثر میکند، و برخلاف مصلحت دولت آمریکا نیز میباشد. مردم رشد و تعالی ادیان ] مذهب تشیع قرنهاست که مورد بی مهری و حتی بیحرمتی حاکمان جوامع اسلامی بوده است؛ اما اکنون در ایران فرصتی فراهم شده که روحانیت شیعه که مدتها مورد اجحاف بوده است) بر زمام امور جامعه مسلط گردد. به نظر حضرتعالی اکنون که روحانیت شیعه در رأس قدرت است، پیروان سایر ادیان و مذاهب (اعم از آنها که از سوی دین اسلام به رسمیت شناخته شده اند و نیز مذاهب تازه ای نظیر سیکها و بهایی ها که در قرون اخیر تأسیس گشته اند) تا چه حد میتوانند از آزادی بیان و انجام آزادانه فرائض دینی خود بهره مند گردند؟
از منظر دینی اعتقاد به دین الهی و هر مسلک دیگر امری است اختیاری، و اجبار و اکراه در آن نارواست آیه شریفه لا إکراه فی الدین به همین مطلب تصریح دارد. هر کس تا زمانی که قصد اهانت مغالطه گری، اغواء عناد و تمسخر دیگر ادیان را نداشته باشد میتواند آزادانه آئین خویش را در معرض قرار دهد. برترین دین در میدان مناظره و استدلال خواهی نخواهی زمانی خودنمایی خواهد کرد که نزد مردم عاقل و فهمیده مقبولیت داشته باشد. رشد و تعالی ادیان همیشه ناشی از آن بوده است که در محیطی آزاد مطرح شده اند صلی الله علیه و خودبه خود مردم به آنها گرایش پیدا کرده اند. سیره و روش پیامبراکرم و امام علی و دیگر پیشوایان ما این گونه بوده است که آنها حتی در زمان حاکمیت خویش ادیانی را که به نظر باطل میآمد مورد هتک، تهمت و افترا قرار نمیدادند، و آنها در مذهب و کیش خود آزاد بودند و کسی اجازه نداشت بی جهت مزاحم آنها شود. حتی برخی از امامان شیعه با آنها به طور مفصل بحث و مناظره آزادانه داشتند، که این اما خود مایه تعجب آنان میشد. سازش فلسطینی ها با اسرائیل ] قریب نیم قرن است که جنگ و خونریزی بین فلسطین و اسرائیل در جریان است و روزی نیست که گروهی از مردم بیگناه چه از اهالی فلسطین و چه از اتباع اسرائیل) به قتل نرسند. هرچند که دولت اسرائیل با غصب سرزمین فلسطین و اعمال ستم بر مردم آن کشور سبب بسیاری از این فجایع است، اما بسیاری از مردم اسرائیل که به خاطر ظلم و اجحاف بر علیه یهودیان از کشورهای خود متواری شده و به اسرائیل آمدند) خواستار پایان مداخله نظامی اسرائیل در فلسطین و همزیستی مسالمت آمیز با همسایگان عرب خود به دور از جنگ و خونریزی میباشند. آیا حضرتعالی از پیشنهاد برپایی دولت مستقل (فلسطین و اسرائیل در کنار یکدیگر) و تلاش مشترک بین مردم فلسطین و اهالی اسرائیل برای ایجاد منطقه ای صلح آمیز و به دور از ظلم و ستم حمایت میکنید؟ نظر مبارک شما در مورد شعارهایی که از سوی برخی رهبران مسلمان در مورد نابودی دولت اسرائیل و به دریا ریختن تمام یهودیان داده میشود چیست؟
پاسخ به پرسشهای مجلهٔ فلوشیپ» چاپ نیویورک ۲۷ همانگونه که به درستی اشاره کرده اید علت العلل تمام جنگها و خونریزی ها در منطقه فلسطین غصب سرزمین فلسطین است که قدمت آن به بیش از ۵۰ سال بر میگردد. غصب این منطقه توسط یهودیانی صورت گرفت که با فشار برخی دول غربی به این منطقه کوچانده شدند. در این میان گذشته از مسلمانان، پیروان دیگر ادیان هم همگی قربانی مطامع استعماری برخی دولت ها شدند. قبل از غصب این سرزمین تمام ادیان الهی و ابراهیمی چون یهود، مسیحی ها و مسلمانان در جوار یکدیگر با صلح و صفا و آرامش زندگی میکردند و به یکدیگر تعرض نداشتند. متأسفانه این میراث - غصب فلسطین با حمایت آمریکا وارد مرحله جدیدی شده است؛ حمایتهای همه جانبه آمریکا از اقلیت صهیونیزم که تنها بخش کوچکی از یهودیان جهان را تشکیل میدهند باعث شده است که روز به روز فشارهای اسرائیل ملت ستمدیده فلسطین افزونی یابد وجود کشوری مستقل که متشکل از تمام فلسطینی ها و حتی آوارگان آنان باشد و بازپس دهی مناطق اشغالی که مورد خواست مجامع بین المللی نیز هست، باعث خواهد شد که حداقل زخمهای عمیق مردم این دیار التیام یابد. یهودیان ساکن اراضی اشغالی نباید بیش از این رضایت دهند توسط حاکمان تندروی آنها به انسانها و ملتی دیگر ظلم روا داشته شود. همانگونه که ذکر شد پیروان ادیان آسمانی روزی با صلح و صفا و آرامش در کنار هم زندگی میکردند در حال حاضر هم مسلمانان به دنبال قلع و قمع یهودیان نیستند. آنها نیز دارای کتاب آسمانی و پیامبری چون حضرت موسای کلیم اند. چرا باید اقلیتی تحت نام صهیونیزم هم به آنان و هم به مسلمانان و مسیحیان ظلم روا دارند و برخی دول تنها به دنبال تأمین مطامع و منافع اقلیتی با این وصف باشند؟! بر گفتگوی بین ادیان ] به عنوان آخرین سؤال، به نظر مبارک شما رهبران مذهبی ادیان ابراهیمی (مسیحیان، مسلمانان و یهودیان) چگونه میتوانند برای ایجاد جهانی صلح آمیز و رفع تبعیض و بی عدالتی در
جهان با یکدیگر همکاری کنند؟ آیا معظم له مایل به شرکت در این گونه گفتگوهای بین الادیان (چه به طریق مستقیم و چه از طریق ارسال نماینده) میباشید؟ در خاتمه چنانچه مایلید پیامی برای مخاطبان آمریکایی خود داشته باشید لطفاً آن را از این طریق اعلام نمایید با تشکر فراوان بهترین روش و رویکرد ایجاد بستری مناسب برای تعامل فکری بین ادیان و مذاهب و دانشمندان و نخبگان آنها در راستای توحید اقامه عدل و برطرف شدن ربوبیت، انسانهاست آن هم از راه تکیه بر مشترکات بین ادیان و کم کردن فاصله ها و اختلافات. خداوند متعال در قرآن کریم خطاب به پیامبرش میفرماید: «قل یا أهل ولا الکتاب تعالوا إلی کلمة سواء بیننا وبینکم أن لا نعبد إلّا الله و لا نشرک به شیئاً و یتخذ بعضنا بعضاً أرباباً من دون الله (سوره آل عمران (۶۴) یعنی ای پیامبر به اهل کتاب بگو بیائید به سوی سخنی که بین ما و شما مشترک است که تنها خدا را پرستیده و به او شرک نورزیم و غیر از خدا یکدیگر را به عنوان ارباب قرار ندهیم. بدیهی است با این روش کارآمد جبهه فکری قوی و مهمی از سوی خدا پرستان و طرفداران توحید و یکتاپرستی شکل خواهد گرفت؛ و میتوان از مسیر سازمانهای بین المللی چون سازمان ملل متحد و شورای امنیت راهکارهای اجرایی را مطرح کرد، و با عضویت نمایندگانی از ادیان در این مجامع مهم بین المللی ضمانت اجرایی برخی تصمیمات را نیز تأمین نمود. اینجانب اگر چه مجال واسع ندارم اما در این راستا و گفتگوی بین ادیان در حدّ مقدور آماده ام. [پیام برای مردم آمریکا ] در پایان ضمن ابلاغ سلام و اظهار محبت نسبت به مخاطبانی که این نوشتار را ملاحظه میکنند و آرزوی موفقیت برای آنان در راه انجام وظایف دینی و و وجدانی، و با عرض ارادت به تمامی آزاداندیشان و کسانی که برای صلح و عدالت و رفع ستم و
پاسخ به پرسشهای مجلهٔ فلوشیپ» چاپ نیویورک TV۹ دستیابی به آرمانهای بشری در جای جای این گیتی پهناور تلاش میکنند، ملت آمریکا را ملتی دارای فرهنگ و تدین میدانم با این حال سؤال اساسی من از مخاطبان محترم آمریکایی این است که چرا بایستی امکانات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کشور بزرگ شما صرف مطامع تنها با جمعیت آن کشور شود؟! در دنیا آبرو و حیثیت ملت و کشور بزرگ آمریکا با حمایتهای همه جانبه حاکمان این کشور از این اقلیت از بین رفته است چرا با این که آمریکا از نفت امکانات و بازار مصرف بیش از ۱/۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ جمعیت مسلمان دنیا بهره میبرد، آنها را رها کرده و حیثیت جهانی اش را به پای عده قلیلی آن هم نه تمام یهودیان بلکه عده ای از آنها که افکار نژاد پرستانه دارند - قربانی کند؟ با این وضعیت اگر احساسات ضد آمریکایی در برخی کشورها رشد میکند آیا ناشی از عملکرد بد بخشی از حاکمان آمریکا نیست؟ مقصر اصلی چه کسی است؟ در پایان امیدوارم مردم آمریکا بتوانند چون همیشه در کنار دیگر ملیتها، اقوام و ادیان با صفا و آرامش زندگی کنند و إن شاء الله دست اندرکاران این نشریه نیز در راستای تعالی بخشی به فرهنگ ملتها و پیروان ادیان الهی و تلاش برای دستیابی همه انسانها به حقوق خود بیش از پیش کوشا باشند. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ۱۳۸۲/۱۲/۹ - ۲۰۰۴/۲/۲۸ میلادی قم المقدسة - حسینعلی منتظری
۱۳۸۲/۱۲/۱۱ (۵۸) مصاحبه تلویزیونی شبکهٔ جهانی بیبیسی (BBC WORLD بسم الله الرحمن الرحیم) [آیا احساسات ضد آمریکایی در به وجود آمدن انقلاب دخیل بود؟] * گذشته از برخی دلایل که مردم ایران به دلیل آنها انقلاب کردند، احساسات ضد آمریکایی و دشمنی با آمریکا تا چه حدی در به وجود آوردن انقلاب دخیل بوده است؟ اوّلاً به خانه ما خوش آمدید من در بدو امر باید به این نکته اشاره کنم علی رغم این که برخی اعتقاد دارند در مسائل سیاسی نباید شفاف بود و باید دوپهلو اظهارنظر کرد، من در مسائل سیاسی و غیر آن صراحت لهجه دارم. البته معصوم نیستم و نمیگویم اشتباه نمیکنم ولی عقاید خود را با صراحت بیان میکنم. و ثانیاً در رابطه با پرسش شما حدود ۶۰ سال پیش ایران تحت فشار سیاستهای استعماری انگلستان و شوروی سابق بود و بر این اساس مردم ایران به آمریکاییها خوشبین بوده و آمریکا را فرشتهٔ آزادی میپنداشتند ولی آمریکا پس از کنار زدن آن دو قدرت عملاً خود میراث خوار استعمار شد و خود آمریکایی ها همان روشهای استعماری را ادامه دادند به گونه ای که ارتش ایران در حقیقت توسط آمریکایی ها اداره میشد. نفوذ آمریکا در دربار هم نباید فراموش شود البته آنها کار خود را این گونه توجیه میکردند که قصد مبارزه با مارکسیسم را دارند و با این بهانه دولت استبدادی را تقویت میکردند غافل از این که همین حمایت از دولت مستبد خود انگیزه ای خواهد شد برای جذب مردم به سوی مارکسیسم و دولتهای استبدادی که مورد حمایت آمریکا بودند مردم آزاده را سرکوب میکردند
مصاحبه تلویزیونی شبکه جهانی بی بی سی کودتای ۲۸ مرداد که آمریکا سبب آن شد یا تحمیل لایحه کاپیتولاسیون که آیتالله خمینی میگفتند معنایش این است که اگر در آمریکا یک سگ را یک ایرانی زیر ماشین بگیرد آنجا محاکمه میشود اما اگر یک آمریکایی شاه ایران را در ایران زیر ماشین بگیرد در ایران محاکمه نشده و باید در آمریکا محاکمه شود. این قبیل مسائل خود موجب رنجش مردم و احساسات ضد آمریکایی در ایران شده بود. اکثر سردمداران آمریکایی حاضرند نه برای خوشایند حدود ۳۰۰ میلیون جمعیت آمریکا بلکه برای تأمین منافع تنها ۵ میلیون صهیونیزم و لابی آنها کشورهای اسلامی را رها کرده و از اسرائیل حمایت کنند. آمریکاییها علناً از جنایات اسرائیل در سرزمینهای اشغالی حمایت میکنند برای این که این اقلیت در آمریکا حوزه های اطلاعاتی، رسانه ای اقتصادی و فرهنگی آمریکا را قبضه کرده اند و هر کس میخواهد آنجا رئیس جمهور شود برای جلب نظر لابی صهیونیزم تن به توجیه جنایات اسرائیل میدهد. در هر صورت این سیاستها باعث آن خواهد شد که در کشورهای اسلامی احساسات ضد آمریکایی شعله ور شود؛ و این منحصر به ایران هم نیست و حدود یک میلیارد و دویست میلیون مسلمان در دنیا شعارهای ضد آمریکایی سر میدهند. بجاست ملت آمریکا به دولت خود اعتراض کنند که آبرو و حیثیت کشور بزرگ آمریکا چرا باید دستخوش حمایت از اسرائیل باشد ملتهای مسلمان با ملت آمریکا دشمن نیستند با روشهای پیش گرفته توسط دولت آن کشور مخالف اند. آمریکایی ها باید به همین قانع باشند که کشورهای اسلامی بازار بزرگی برای مصنوعات آمریکا هستند، و دست از حمایت یک رژیم غاصب بردارد و از تشکیل دولت مستقل فلسطینی حمایت کند. * احساس شخصی آیتالله خمینی در مورد آمریکا چه بود؟ حکومت استبدادی شاه را آمریکاییها با کودتای ۲۸ مرداد سر کار آورده و سرپا نگه داشتند و تا آخر کار هم از شاه و سیاستهای وی حمایت کردند. خوی
ضد استبدادی مردم ایران موجب شد که مردم از آمریکا منزجر شوند، و از شعارهای اساسی مردم هم استقلال بود. آیتالله خمینی هم از این جهت که شاه بر اثر حمایت های آمریکا مجدداً روی کار آمده و جنایاتی را با حمایت آنها انجام میدهد به آمریکا لقب شیطان بزرگ داد. مقصود ایشان هم ملت آمریکا نبود بلکه دولت آمریکا بود. تسخیر سفارت آمریکا ] در رابطه با تسخیر سفارت آمریکا این واقعه چقدر متأثر از احساسات ضد آمریکایی بود؟ اشغال سفارت آمریکا در حقیقت عکس العملی بود به سیاستهای دولت آمریکا. فشارهایی که به ملت ایران طی سالیان متمادی از سوی آمریکا و دست نشانده آنها به ملت وارد میشد باعث برانگیخته شدن احساسات ضد آمریکایی مردم شد. به نظر میرسد باید در حال حاضر گذشته را به فراموشی سپرد و آمریکایی ها هم در روش خویش تجدیدنظر کنند و دیوار جدایی میان این دو کشور از میان برداشته شود. همانگونه که ژاپنیها علی رغم ضربه خوردن از آمریکا در دو شهر ناکازاکی و هیروشیما به واسطهٔ حفظ منافع کشورشان رابطه با آمریکا را ادامه دادند؛ چون امروزه نمیتوان بین کشورهای جهان را دیوار کشید بلکه دولت ها و ملت ها نیاز به ارتباط با یکدیگر دارند البته تأکید میکنم آمریکا باید دست از حمایت اسرائیل بردارد. در فلسطین قبل از اشغال آن پیروان ادیان، اسلام مسیح و یهود در کنار هم زندگی خوش و آرامی داشتند ولی اکنون با سیاستهای اشغالگرانه و حمایت های آمریکا مشاهده میکنید که چه وضعیت فلاکت باری آنجا وجود دارد. انقلاب یعنی تحوّل در روشهای گذشته ] شما امیدوار بودید به آینده خیلی بهتر و یا اینکه در همان زمان هم نگرانی هایی داشتید که انقلاب به کجا خواهد رفت؟
مصاحبه تلویزیونی شبکه جهانی بی بی سی البته ما امیدوار بودیم که فقط به لفظ انقلاب قناعت نکنیم و واقعاً در روشهای گذشته که توسط رژیم شاه انجام میشد تحول صورت گیرد. شاه محاکمه، زندان و مجازات بیجا میکرد با کمال تأسف الآن مشاهده میکنیم بسیاری از روشهای سابق تکرار میشود آن هم به اسم اسلام و دین و طبعاً موجب بدبینی به اسلام میشود. کشور متعلق به همه مردم است ] در جریان انقلاب گروههای زیادی نقش داشتند مجاهدین خلق کمونیستها، لیبرالها و گروههای دیگر که گروه اسلامی حاکم شد و آنها را کنار زد در این مورد توضیح خاصی دارید بفرمایید؟ این که گروههای زیادی در انقلاب نقش داشتند درست است، ولی پس از پیروزی برخی از آنها انتظار داشتند حکومت صددرصد در اختیار آنها باشد و وقتی مأیوس شدند دست به اسلحه بردند. البته به نظر من حذف آنها به طور کلی کار درستی نبود، قاعده اش این بود که آنها آزادانه در انتخابات کاندیدا میشدند و اگر مردم به آنها تمایل داشتند چه اشکالی داشت آنها هم چند نماینده در مجلس داشته باشند. اگر مخالف خوانی هم میکردند ضرری به جایی نمیزد بالاخره طرد کلی و حذف آنها نه تنها صحیح نبود بلکه باعث شد که آنها جبهه گیری کنند. . من یادم هست مسعود رجوی در زندان در شب چهارم آبان نزد من آمد و میگفت: شما به آیتالله خمینی در پاریس بنویسید که ما یک گروه مسلمان و مسلح و مجهزیم شما کشور را در اختیار ما بگذارید با چنین انتظاری و از سوی دیگر طرد کلی آنها مشکلات زیادی را تحمل کردیم و هنوز هم ادامه دارد. کشور متعلق به همه مردم است و همۀ طبقات در سیاست کشور حق اظهار نظر و انتخاب دارند همانگونه که اقلیتهای دینی نیز حق انتخاب نماینده دارند.